Tủ đựng sách của đồng chí Nguyễn Đức Biểu

Chiếc tủ là kỷ vật gắn liền với quãng thời gian hoạt động cách mạng ở quê nhà của đồng chí Nguyễn Đức Biểu.
Nguyễn Đức Biểu sinh ra và lớn lên ở làng Yên Lý, tổng Vạn Phần, huyện Diễn Châu, một vùng quê nghèo khó nhưng giàu truyền thống yêu nước.

Từ nhỏ, Nguyễn Đức Biểu đã được gia đình cho đi học chữ Hán. Năm 18 tuổi, đồng chí vào Vinh học trường Quốc học cùng thời với đồng chí Nguyễn Duy Trinh (Đ/C sinh năm 1910 quê ở Nghi Thọ, Nghi Lộc, Nghệ An là một trong những đảng viên đầu tiên, Bí thư Huyện Ủy Nghi Lộc năm 1931, sau này là Bộ trưởng Bộ Ngoại giao). Những ngày ở trường Quốc học Vinh, đồng chí và các bạn đã được chứng kiến những cuộc đấu tranh sôi nổi của học sinh như bãi khóa, thả truyền đơn phản đối giáo viên người Pháp miệt thị học trò người Việt, việc nhà trường ra lệnh cấm học sinh tham gia phong trào yêu nước, đòi hủy bỏ các chế độ hà khắc đối với học sinh...

Năm 1929, Nguyễn Đức Biểu và Nguyễn Duy Trinh quyết định bỏ học về quê hoạt động cách mạng. Lúc bấy giờ ở Vạn Phần, Chi bộ Đông Dương cộng sản Đảng cũng đã được thành lập, phong trào đấu tranh cách mạng bắt đầu phát triển.

Đầu năm 1930, Nguyễn Đức Biểu được Tổng sinh hội Nghệ An giới thiệu và giao trách nhiệm đồng chí thay mặt Tổng sinh hội lãnh đạo phong trào đấu tranh cách mạng của học sinh trường Pháp- Việt Diễn Châu. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, tổ chức Hội được mở rộng xuống tận các lớp, số lượng hội viên ngày càng tăng, các phong trào đấu tranh của học sinh được phát động mạnh mẽ như phong trào tổ chức rải truyền đơn đưa yêu sách đòi mở thêm trường học không mất tiền, bỏ tệ đánh đập, chửi mắng học sinh, đòi cải cách thi cử, tự do du học, tự do ngôn luận ...

Đêm đêm tại nhà mình, đồng chí đã tổ chức các buổi học nhằm truyền thụ kiến thức văn hóa và giác ngộ tinh thần yêu nước, đấu tranh cách mạng cho học sinh. Chiếc tủ gỗ là vật dụng đồng chí dùng để cất giấu tài liệu bí mật Đảng. Bề ngoài, đây chỉ là một chiếc tủ đựng sách dạy học thông thường, nhưng phía sau những cuốn sách dạy học ấy chính là tài liệu tuyên truyền cách mạng quan trọng của Đảng. Nhờ sự che giấu mưu trí và khéo léo của đồng chí, trong những tháng ngày địch khủng bố, truy lùng gắt gao, tài liệu bí mật của Đảng vẫn được an toàn.

Nguyễn Đức Biểu đã bắt liên lạc với một số thanh niên vừa xuất dương về như Lê Mẫn, Lê Cần, một số thanh niên có học, cùng chí hướng ở trong vùng như Lê Nhu, Lê Nhiếp và các học trò thân tín của mình để tìm cách xây dựng cơ sở Đảng. Tháng 6/1930, Nguyễn Đức Biểu đã thành lập được Chi bộ Mỹ Quan.

Kỷ niệm Cách mạng tháng Mười Nga năm 1930, Nguyễn Đức Biểu cùng các đồng chí trong Phủ ủy, các Chi bộ lãnh đạo nhân dân tổng Hoàng Trường, tổng Vạn Phần, tổng Lý Trai mang theo cờ và khẩu hiệu làm lễ kỷ niệm. Sau đó, đoàn người biểu tình khí thế dâng cao như nước vỡ bờ rầm rập kéo thẳng về phủ lỵ đưa yêu sách đòi giảm sưu, giảm thuế, lập chính phủ Công Nông Binh, đánh đổ đế quốc Pháp, Nam Triều phong kiến, vừa đi vừa hô khẩu hiệu “Ủng hộ chính quyền Xô Nga”.

Đầu năm 1931, Nguyễn Đức Biểu được Tỉnh ủy tín nhiệm giao phó trọng trách làm Bí thư Phủ ủy Diển Châu lãnh đạo nhân dân đấu tranh chống khủng bố trắng của địch.

Ngày 1/5/1931, Nguyễn Đức Biểu cùng các đồng chí của mình tổ chức nhân dân đấu tranh, biểu tình với trống mõ, khẩu hiệu và cờ đỏ búa liềm nhân kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động.

Ngày 20/5/1930, đồng chí cùng Ban chấp hành Phủ ủy lại tiếp tục tổ chức phát truyền đơn kêu gọi “Lương giáo đoàn kết đánh đổ đế quốc Pháp, thành lập vô sản chuyên chính”.

Ngày 27/5/1931, Nguyễn Đức Biểu đang diễn thuyết cho nhân dân trên cánh đồng Mỹ Quan thì bị địch cho quân vây bắt và bắn chết đồng chí ngay đầu làng.

Chiếc tủ gỗ của đồng chí Nguyễn Đức Biểu là một hiện vật tiêu biểu trong bộ sưu tập hiện vật cất giấu tài liệu của Đảng đang được lưu giữ, bảo quản tại kho Bảo quản hiện vật của Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh./.

Đặng Huyền Trang - Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh