Trưng bày phục vụ lễ hội đền Nguyễn Xí

Hàng năm, đến mùa lễ hội Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh tổ chức trưng bày lưu động tại các di tích lịch sử văn hóa phục vụ đông đảo bà con và du khách thập phương. Năm nay, kỷ niệm 613 năm ngày sinh của Thái sư Cương quốc công Nguyễn Xí (1397-2010), Bảo tàng đã phối hợp với Trung tâm văn hóa huyện Nghi Lộc trưng bày lưu động tại đền thờ Nguyễn Xí thuộc xã Nghi Hợp, huyện Nghi Lộc, Nghệ An.

Lễ hội đền Nguyễn Xí bắt đầu từ ngày 29 tháng giêng đến ngày 1/2 âm lịch. Đây là dịp để con cháu hậu duệ và nhân dân tưởng nhớ vị tướng tài của dân tộc.

Nguyễn Xí sinh năm Đinh Sửu (1397), tại làng Thượng Xá, huyện Chân Phúc nay là xã Nghi Hợp, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Ông là một trong số những tướng lĩnh xuất sắc của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Trong các chiến công vang dội như: “Trận Bồ Đằng sấm vang chớp giật”, “Miền Trà Lân trúc chẻ tre bay”, Chúc Động, Tốt Động... đều có công lao đóng góp của Nguyễn Xí. Vì vậy sau khi đánh đuổi quân xâm lược nhà Minh Nguyễn Xí được xếp vào hạng khai quốc công thần. Vua Lê hết sức tin dùng và giao cho ông nhiều chức vụ quan trọng. Ông là vị đại thần của bốn triều vua: Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông, Lê Nhân Tông, Lê Thánh Tông, làm phụ chính cho hai đời vua: Lê Thái Tông, Lê Nhân Tông, được phong là Thượng Thượng đẳng thần.

Năm 1645, ông qua đời. Ghi nhớ công lao to lớn của Nguyễn Xí, triều đình đã truy tặng ông hàm Thái sư Cương quốc công, cho lập đền thờ với sắc chỉ “Quốc tế, Quốc tạo” (nhà nước xây dựng, nhà nước tế). Năm 1647, đền được khởi công xây dựng tại làng Thượng Xá nay là xã Nghi Hợp, huyện Nghi Lộc. Đền được toạ lạc trên một khu đất rộng, gồm 3 nhà chính: Thượng điện, Trung điện và Hạ điện. Hàng năm có tới 8 kỳ lễ hội, trong đó lễ hội lớn nhất là vào ngày 29,30 tháng giêng âm lịch.

Về với lễ hội đền Nguyễn Xí, du khách không những được chiêm ngưỡng một di tích lịch sử văn hóa rất hấp dẫn ở Xứ Nghệ mà còn được đắm mình trong không khí lễ giáo tôn nghiêm, xem các trò chơi dân gian và tìm hiểu về cao trào cách mạng 1930-1931 mà đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh, qua bộ trưng bày của Bảo tàng. Bộ trưng bày giới thiệu về nguyên nhân, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của Xô Viết Nghệ Tĩnh. Trong cao trào cách mạng đó, cùng với Nam Đàn, Anh Sơn, nhân dân Nghi Lộc đã “một phen dậy rồi” làm cho thực dân và phong kiến hoang mang lo sợ , chính quyền Xô viết được ra đời ở các thôn xã. Các đồng chí cán bộ, đảng viên như: Hoàng Văn Tâm- Bí thư huyện ủy Nghi Lộc, Nguyễn Thị Xân- cán bộ giao thông liên lạc của Xứ ủy Trung kỳ, Nguyễn Thị Thiu, Nguyễn Thị Phúc ... là những người con của Nghi Lộc, họ đã một lòng đi theo Đảng, cống hiến tuổi thanh xuân của mình cho phong trào cách mạng.

Những di tích lịch sử như: đình Bắc Thịnh, Đền Chính Vị, Đình chợ Xâm ... đã ghi dấu tinh thần đấu tranh anh dũng của nhân dân Nghi Lộc năm 1930-1931. Ngoài ra, bộ triển lãm còn trưng bày 60 ảnh chân dung các chiến sỹ quê Nghi Lộc, bị giam cầm trong các nhà tù đế quốc như các đồng chí: Đặng Thọ Trị, Nguyễn Thế, Nguyễn Hữu Ba, Nguyễn Châu... đã biến nhà tù thành trường học cách mạng, gây nhiều xúc động cho người xem.

Cùng với những hoạt động văn hóa khác, bộ lưu động của Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh đã làm sống lại quá khứ đấu tranh hào hùng của dân tộc, có tác dụng rất lớn trong việc giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Đây là một trong những yếu tố góp phần tạo nên sự thành công của lễ hội đền Nguyễn Xí năm nay.

Nguyễn Thị Hội - Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh