Rá đựng gạo, hũ sành, đũa cả, nồi đồng của gia đình đồng chí Vi Văn Lâm.

Con Cuông là một huyện miền núi ở Nghệ An, cách thành phố Vinh 130km. Nơi đây nhiều dân tộc ít người sinh sống, nhân dân sớm có lòng yêu nước và cách mạng.

Cuối năm 1930, phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh ở miền xuôi bị thực dân Pháp khủng bố khốc liệt, Đảng có chủ trương phát triển cơ sở đảng lên các huyện miền núi. Đầu năm 1931, Xứ ủy Trung kỳ cử các đồng chí Lê Xuân Đào, Lê Mạnh Duyệt và Nguyễn Hữu Bình lên Môn Sơn-Con Cuông để gây dựng cơ sở. Trong vai những người đi buôn gỗ, các đồng chí vào bản Thái Hòa tiếp xúc và giác ngộ những người có tư tưởng tiến bộ như đồng chí Vi Văn Khang, Vi Văn Lâm, Vi Văn Quý…để chuẩn bị thành lập tổ chức Đảng.

Tháng 4-1931, chi bộ Môn Sơn – Con Cuông được thành lập gồm 6 đồng chí trong đó 4 đồng chí người dân tộc là Vi Văn Khang, Vi Văn Quý, Vi Văn Lâm và Vi Văn Hanh do đồng chí Vi Văn Khang làm bí thư.

Để đảm bảo bí mật, chi bộ Đảng thường xuyên thay đổi địa điểm làm việc. Nhà đồng chí Vi Văn Lâm là một trong những nơi in ấn tài liệu và là nơi nghỉ lại của các đồng chí cán bộ Đảng.

Chiếc nồi tư bằng đồng được gia đình dùng nấu cơm phục vụ các đồng chí Lê Xuân Đào, Lê Mạnh Duyệt, Nguyễn Hữu Bình mỗi khi về hoạt động ở đây. Khi cần, bà Phạm Thị Ba (vợ đồng chí Vi Văn Lâm) dùng nấu thạch làm khuôn in tài liệu. Bà vào rừng tìm lá tiết dê về giã nát lọc lấy nước đun nhỏ lửa, dùng chếc đũa cả quấy đều tay, khi nước cạn, thạch sánh lại đổ ra mâm để nguội, thế là được một khuôn in có màu xanh lục rất đẹp. Ngoài việc lo cơm nước cho các đồng chí cán bộ Đảng, bà còn được giao nhiệm vụ làm giao thông liên lạc, mang truyền đơn tài liệu đi các bản làng chuyển giao cho các cơ sở đảng. Rá đựng gạo là vật bà cất giấu tài liệu để che mắt địch. Trong những ngày mưa rừng ròng rã, thức ăn không có, bà vào rừng hái măng về muối trong chiếc hũ sành làm thức ăn cho các đồng chí cán bộ Đảng. Không quản ngày đêm, bà tần tảo làm người tiếp tế, nuôi dưỡng cán bộ, canh gác cho cơ sở Đảng và động viên chồng mình yên tâm hoạt động cách mạng.

Nhờ tinh thần yêu nước và những hoạt động tích cực sáng tạo, mưu trí dũng cảm của nhân dân Môn Sơn-Con Cuông trong đó có gia đình đồng chí Vi Văn Lâm nên phong trào cách mạng ở đây ngày càng phát triển mạnh mẽ. Ngày 9-8-1931 chi bộ Môn Sơn đã lãnh đạo 300 quần chúng biểu tình, treo cờ đỏ trên cây đa Cồn Chùa và nhiều nơi khác. Sau khi nghe đồng chí Chắt Lũ (Lê Xuân Đào) đọc diễn thuyết, với khí thế hừng hực, giáo mác, gậy gộc, chiêng trống vang động, đoàn biểu tình kéo vào nhà Chánh tổng Ba Uôn buộc hắn hoảng sợ bỏ trốn. Ba ngày sau, tri huyện Lang Vi Năng cho 20 tên lính về Môn Sơn đàn áp nhân dân, chúng bắt đi 30 người trong đó có đồng chí Lê Mạnh Duyệt, Vi Văn Khang, Vi Văn Lâm, Vi Văn Quý…Một số chúng giam ở huyện còn một số bị đày đi nhà tù Tương Dương. Năm 1933 đồng chí Vi Văn Lâm được ra tù tiếp tục hoạt động cách mạng, năm 1945 tham gia cướp chính quyền tại huyện Con Cuông.

Nồi đồng, đũa cả, hũ sành và rá đựng gạo là những hiện vật tiêu biểu được gia đình đồng chí Vi Văn Lâm giao lại cho Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh. Những hiện vật này đang được Bảo tàng bảo quản và trưng bày giới thiệu góp phần minh chứng cho thời kỳ đấu tranh gian khổ mà anh dũng của đồng bào các dân tộc miền núi trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh làm nên chiến thắng chung của phong trào cách mạng năm 1930-1931.