Ống gỗ cất dấu tài liệu của Đảng của gia đình ông Võ Tăng

Ông Võ Tăng sinh năm 1916 trong một gia đình có truyền thống yêu nước và cách mạng. Cha là Võ Văn Lý, mẹ là Lê Thị Quốc và chú ruột là Võ Văn Sách đều tham gia hoạt động cách mạng.

Năm 1926, thầy giáo Trần Văn Tăng là thành viên của Hội Phục Việt về bắt liên lạc gây dựng phong trào ở vùng Thượng Xá. Ông Võ Văn Lý và Võ Văn Sách cùng các ông Nguyễn Thức Huỳnh, Nguyễn Thức Mẫn, Nguyễn Huy Trí, Lương Văn Uẩn, bà Nguyễn Thị Xân, Nguyễn Thị Thiu được thầy Tăng giác ngộ rồi tham gia hoạt động trong tổ chức Hội Phục Việt của tổng Thượng Xá.

Tháng 6 năm 1929, Đông Dương Cộng sản Đảng được thành lập ở Bắc Kỳ. Tổ chức này đã cử đồng chí Trần Văn Cung (em trai thầy Trần Văn Tăng) về Nghệ Tĩnh xây dựng cơ sở. Đồng chí Trần Văn Cung bắt liên lạc với Tiểu tổ Tân Việt ở Kỳ Trân - Xuân Tình hướng họ hoạt động theo tôn chỉ mục đích của Đông Dương Cộng sản Đảng và chuyển Tiểu tổ này thành Chi bộ của Đông Dương Cộng sản Đảng trực thuộc Kỳ bộ Trung Kỳ. Dưới sự lãnh đạo của Đông Dương Cộng sản Đảng,Chi bộ Kỳ Trân - Xuân Tình đã quyết định tổ chức kỷ niệm 12 năm Cách mạng tháng 10 Nga để tập hợp quần chúng, đánh dấu sự phát triển của phong trào cách mạng huyện Nghi Lộc.

Các đồng chí Trần Văn Cung, Nguyễn Phong Sắc, Lê Doãn Sửu trực tiếp về địa phương chỉ đạo phong trào. Nhà ông Tăng lúc bấy giờ được chọn làm cơ sở hội họp, hướng dẫn tổ chức hoạt động của các đồng chí cán bộ cấp trên với Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng Kỳ Trân - Xuân Tình. Hai cha con ông Võ Văn Tăng được giao nhiệm vụ cảnh giới bảo vệ các cuộc họp. Mẹ và vợ ông Tăng thì phục vụ cơm nước cho các đồng chí cán bộ. Với gia đình tôi, các đ/c Nguyễn phong Sắc, Trần Văn Cung, Lê Doãn Sửu là thượng khách nên cả gia đình không ai bảo ai người thì cach gác, người thì phục vụ.

Tổ ấn loát đặt tại nhà đồng chí Lương Văn Uẩn. Ông Võ Văn Sách được giao nhiệm vụ trong tổ in ấn. Truyền đơn do đồng chí Nguyễn Phong Sắc soạn với nội dung đả đảo bọn thực dân phong kiến bóc lột nhân dân, ủng hộ Cách mạng Tháng Mười Nga đòi quyền lợi cho dân cày nghèo, giảm sưu hoãn thuế… Tài liệu in xong đem dấu ở nhà thờ cụ Nguyễn Thức Tự rồi rải ở chợ Quán, chợ Sơn, chợ Xâm, Quán Hành vào đêm 6/11/1929.

Ngày 7/11/1929, cờ đỏ búa liềm xuất hiện trên địa bàn huyện Nghi Lộc, các điểm tập hợp đông người như Quán Hành, các chợ lớn trong vùng truyền đơn của Đông Dương Cộng sản Đảng làm xôn xao dư luận, bà con đi chợ ai cũng bàn tán về chuyện cộng sản treo cờ , rải truyền đơn.

Ông Võ Tăng lúc bấy giờ mới 14 tuổi nhưng được cán bộ Đảng tin tưởng giao nhiệm vụ làm giao thông liên lạc cho cơ quan Huyện uỷ. Truyền đơn tài liệu của Đảng từ Huyện uỷ chuyển đi các nơi hay tài liệu của tổ ấn loát được ông Võ Tăng và chú là Võ Văn Sách cất dấu rất cẩn thận. Cái ống gỗ này thực chất là đồ tế tự trên bàn thờ tổ tiên của gia đình nhưng mỗi lần có công văn tài liệu quan trọng ông Võ Tăng thường dấu trong ống gỗ này rồi để trên bàn thờ, đợi khi thuận tiện thì chuyển đi.

Phong trào cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, ở Nghi Lộc ngày một phát triển, các cuộc đấu tranh liên tiếp nổ ra chống lại chế độ thống trị thối nát của bọn thực dân phong kiến.

Để đối phó với làn sóng đấu tranh ngày càng lên cao của nhân dân huyện Nghi Lộc. Kẻ thù đã lập nhiều đồn binh, điếm canh, đoàn phu và kiểm soát chặt chẽ việc đi lại của nhân dân. Các cuộc bắt bớ, khủng bố trắng của địch ngày càng khốc liệt. Nhiều đồng chí cán bộ đảng bị bắt, bị bắn giết.

Sau cuộc đấu tranh ngày 18/10/1930, của nhân dân làng Xuân Tình kết hợp với các làng trong huyện Nghi Lộc để giải vây cho cán bộ, đảng viên bị đế quốc Pháp bắt giam tại đồn Thương xá, địch nổ súng bắn chết 7 người. Ông Võ Văn Sách và một số cán bộ sa vào tay giặc, ông bị kết án 2,5 năm tù, 2 năm quản thúc và đày đi Kon Tum. Ông Võ Tăng cũng bị bắt nhưng do không đủ chứng cứ buộc tội nên chúng buộc phải tha. Ra tù ông tiếp tục hoạt động giao thông liên lạc cho Đảng. Đến năm 1941 lại bị bắt giam tại nhà Lao Vinh và bị kết án 1 năm tù vì tội "hoạt động cộng sản".Năm 1942 được ra tù, ông về bắt mối liên lạc hoạt động cách mạng. Năm 1945 ông tham gia cướp chính quyền rồi làm việc trong Chi bộ Đảng tại làng Xuân Tình. Ông mất năm 1979 vì tuổi cao sức yếu.

Gia đình ông Võ Văn Tăng đã cất giữ rất cẩn thận chiếc ống gỗ trên bàn thờ để nhắc nhở con cháu sau này noi gương cách mạng và truyền thống vẻ vang của cha ông. Hiện vật này hiện được lưu giữ tại kho bảo quản của Bảo Tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh.

Nguyễn Văn Bích - bảo tàng XVNT