Liễn gỗ của bà Nguyễn Thị Mực ở làng Sen – Kim Liên, Nam Đàn

Trong những năm 1930-1931, hòa chung vào phong trào đấu tranh sục sôi của nhân dân các huyện, Đảng bộ huyện Nam Đàn đã phát động nhiều cuộc đấu tranh, tiêu biểu nhất là cuộc biểu tình ngày 30/8/1930. Sáng sớm hôm đó, hơn 3000 quần chúng nhân dân Nam Đàn kéo lên huyện đường phá nhà lao, giải phóng cho tù nhân, bắt tri huyện Lê Khắc Tưởng phải ký tên, đóng dấu vào lá cờ ghi các yêu sách của nhân dân với lời cam kết từ nay về sau không được nhũng nhiễu, ức hiếp nhân dân nữa. Một trong những công việc quan trọng trước mỗi cuộc biểu tình là công tác in ấn, rải truyền đơn, chỉ thị của Đảng đến từng cơ sở để các cơ sở và tổ chức nắm được phương pháp đấu tranh sao cho hiệu quả, tránh những tổn thất.

Năm 1930, bà Nguyễn Thị Mực là một quần chúng tích cực của Chi bộ Đảng xã Kim liên. Gia đình bà là trụ sở liên lạc trực tiếp, nơi thường xuyên diễn ra các buổi hội họp đồng thời là cơ sở ấn loát của Đảng. Ngoài nhiệm vụ nấu cơm phục vụ cho các đồng chí cán bộ ở xã, huyện, tỉnh đi công tác hoặc về họp để chỉ đạo phong trào cách mạng của huyện Nam Đàn, bà Mực còn được giao nhiệm vụ đi phân phát truyền đơn, chỉ thị của Đảng cho các cơ sở Nông hội, hội Phụ nữ, Tự vệ đỏ ... trong xã.

Để cất dấu và lưu chuyển tài liệu một cách kín đáo, an toàn, tránh được cặp mắt theo dõi của bọn chỉ điểm, hào lý phản động, bà Nguyễn Thị Mực đã dùng chiếc liễn đựng cơm bằng gỗ của gia đình bỏ tài liệu xuống dưới đáy, để cơm lên trên đậy nắp lại và dùng một chiếc gióng tre xách đi. Nếu bọn mật thám hoặc có ai hỏi: Đi đâu? thì bà trả lời: “Đi đưa cơm cho người nhà ốm” hay “cho người nhà đi làm đồng xa”. Với cách này bà đã đưa được tài liệu của Đảng đến các cơ sở an toàn mà bọn mặt thám không hề hay biết gì.

Liễn gỗ này do bố chồng bà Nguyễn Thị Mực là ông Nguyễn Xuân Điền mua về từ trước năm 1930 để dùng đựng cơm. Trải qua hơn 50 năm, chiếc liễn gỗ đã gắn với quá trình hoạt động cách mạng của bà được gia đình cất giữ cẩn thận. Năm 1982, cán bộ Bảo tàng đã sưu tầm chiếc liễn gỗ và đưa về trưng bày tại phòng số 5, bảo tàng XVNT. Gia đình bà Nguyễn Thị Mực đã được Nhà nước cấp bằng có công với Nước.

Trần Thị Kim Phượng - Bảo tàng XVNT