Hộc gỗ dùng đong lúa chia cho nhân dân dưới thời chính quyền Xô Viết

Hương Khê là một huyện miền núi đất đai cằn cỗi, trước năm 1930 nổi tiếng là vùng rừng thiêng nước độc của tỉnh Hà Tĩnh. Tuy vậy, nhân dân nơi đây vốn có truyền thống đấu tranh chống áp bức cường quyền với địa danh Vũ Quang của nghĩa quân Phan Đình Phùng làm khiếp đảm bọn thực dân Pháp.

Tiếng súng Cần Vương lắng xuống nhưng phong trào yêu nước của nhân dân Hương Khê vẫn âm ỉ cháy. Ngọn lửa đấu tranh lại bùng lên mạnh mẽ khi có Đảng ra đời. Tại xã Hà Linh, tháng 3/1930 Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập đầu tiên ở Hương Khê cùng một số tổ chức quần chúng như nông hội, tự vệ... Đảng bộ Hương Khê đã lãnh đạo nhân dân đấu tranh chống bọn đế quốc và phong kiến tay sai, đòi giảm tô, hoãn nợ đạt kết quả. Để đối phó lại phong trào cách mạng, bọn thực dân – phong kiến tăng cường đàn áp, khủng bố. Trước tình hình đó, huyện ủy Hương Khê đã kịp thời chỉ đạo các Chi bộ Đảng lãnh đạo nhân dân đấu tranh mạnh mẽ, trừng trị bọn lý trưởng, cường hào gian ác ở các xã Hương Tân, Hương Minh, Phúc Đồng, Hà Linh... tịch thu ruộng đất công, tiền bạc thóc gạo của địa chủ chia cho dân nghèo. Bọn cường hào, lý trưởng phải mang triện bạ sổ sách chạy trốn, Xã bộ nông Hà Linh được thành lập. Sau khi nắm chính quyền, Xã bộ nông đã giải phóng nhân dân khỏi ách sưu cao thuế nặng như thuế thân, thuế muối, thuế chợ, thuế đò; tịch thu lúa công điền thổ, ruộng giáp, ruộng làng, ruộng hội và “vay” thêm một số lúa của nhà giàu chia cho dân. Chiếc hộc gỗ của gia đình ông Nguyễn Quốc Xưởng đã được Xã bộ nông Hà Linh mượn để đong lúa chia cho dân nghèo năm 1930-1931. Đến năm 1936-1939, Hội Tương tế tiếp tục mượn hộc gỗ này để chia lúa giáp cho dân (chiếc hộc gỗ này được ông Nguyễn Quốc Xưởng đóng trước năm 1930 để dùng trong gia đình).

Hộc gỗ của ông Nguyễn Quốc Xưởng được Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh sưu tầm và bảo quản từ năm 1981, là một trong những hiện vật minh chứng cho những thành quả kinh tế mà chính quyền Xô Viết đã mang lại cho nhân dân Nghệ Tĩnh nói chung và nhân dân Hà Tĩnh nói riêng trong những năm 1930-1931.