Hiện vật nuôi dấu cán bộ Đảng của gia đình ông Lê Kim Du (ở Đại Thành, Yên Thành, Nghệ An)

Các hiện vật khay gỗ, đĩa sứ, mâm gỗ, hũ sành là đồ dùng sinh hoạt của gia đình ông Lê Kim Du ở Đại Thành, Yên Thành, Nghệ An đã dùng nuôi dấu các cán bộ Đảng khi về hoạt động tại địa phương.

Ông Lê Kim Du sinh năm 1911 tại thôn Ngọc Luật, tổng Vân Tụ (nay xã Đại Thành), huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Ông sinh ra và lớn lên trên mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, trong một gia đình nông dân nghèo nhưng có truyền thống yêu nước. Bố là ông Lê Kim Miện - một con người cương trực có tinh thần yêu nước, tham gia tích cực trong phong trào cách mạng địa phương. Gia đình ông là nơi các đồng chí cán bộ Tỉnh, huyện về hội họp như ông Nguyễn Ứng, Nguyễn Ngoạn. Trong thời gian các đồng chí về đây ông đã được giác ngộ về lý tưởng cộng sản, về đường lối làm cách mạng nên ông sớm tham gia vào phong trào và tổ chức yêu nước.

Năm 1927, ông tham gia hoạt động trong Hội thanh niên tổng Vân Tụ, lúc bấy giờ có 23 thành viên. Hội thường tổ chức các hoạt động đọc thơ văn, sách báo, tuyên truyền đường lối cách mạng, tổ chức các lớp học chữ quốc ngữ cho quần chúng nhân dân trong làng xã.

Năm 1930, phong trào cách mạng ở trong tỉnh phát triển mạnh. Đồng chí Nguyễn Hữu Bình, đặc phái viên Tỉnh ủy Nghệ An về làng Trụ Pháp bắt liên lạc với Nguyễn Ứng, Nguyễn Ngoạn. Một cuộc họp được tổ chức tại nhà Nguyễn Ngoạn, gồm có Nguyễn Ngoạn, Nguyễn Thực, Nguyễn Chuyên, Nguyễn Ứng, Lê Điều, Lê Tiệu, Lê Thân, Võ Châu….bàn kế hoạch chuấn bị cho cuộc biểu tình kỷ niệm 13 năm cách mạng tháng Mười Nga vào ngày 7/11/1930, nhằm biểu dương lực lượng quần chúng, đòi giảm sưu, hoãn thuế, phản đối đế quốc phong kiến đàn áp công nhân Vinh - Bến Thủy (1/5) và nông dân Hưng Nguyên (12/9). Dưới sự lãnh đạo của các đồng chí đảng viên và chi bộ Đảng, nhân dân Ngọc Luật đã hưởng ứng tích cực chuẩn bị tinh thần tham gia cuộc biểu tình. Sáng ngày 7/11/1930 ông Lê Kim Du hòa mình trong đoàn người của xã dưới sự lãnh đạo của đồng chí Nguyễn Thực, Nguyễn Úy xuôi theo đường 7 qua đường 38 kéo xuống huyện đường đưa yêu sách.

Đến tối ngày 9/11/1930 ông lại tích cực theo đoàn người của thôn, xã kéo về Nam Thôn (Công Thành) tham dự lễ truy điệu những người đã hy sinh trong cuộc biểu tình ngày 7/11/1930 để tố cáo tội ác của bọn thực dân, phong kiến.

Ngày 30/12/1930 ông cùng với nhân dân trong thôn tham gia cuộc biểu tình thị uy cha đạo Ngọc Thượng và cảnh cáo lý trưởng Thi ở Ngọc Luật. Tối đến lại cùng nhau tập trung ở đồng Cơn Vội để nghe cán bộ nói chuyện kỷ niệm ngày Quảng châu công xã, sau đó theo đoàn người biểu tình tuần hành qua các làng.

Sau khi Đảng bộ Yên Thành được thành lập, chi bộ Đảng xã Đại Thành cũng được thành lập gọi là chi bộ Cao Sơn do đồng chí Lê Điều làm Bí thư. Sau đó các tổ chức quần chúng cũng lần lượt được thành lập. Ông Lê Kim Du cùng với ông Lê Vượng và ông Đậu Chung tham gia phụ trách hội Cứu tế đỏ của xã với hơn 50 hội viên.

Phát huy truyền thống gia đình, nhà của ông tiếp tục là một trong những nơi mà các đồng chí cán bộ Tỉnh ủy Nghệ An như đồng chí Nguyễn Hữu Bình, Tôn Thị Quế ăn nghỉ và hội họp khi về chỉ đạo phong trào ở Vân Tụ, một số cuộc họp được tổ chức tại nhà ông Lê Kim Du vì địa thế ngôi nhà của ông nằm ở sâu trong xóm, xung quanh cây cối rậm rạp um tùm, khi động có thể trốn sau vườn và thoát ra ngoài được.

Theo lời kể của ông Nguyễn Công Phấn (tham gia hoạt động cách mạng cùng các đồng chí Nguyễn Xuân Hiên, Phan Vinh, Lê Điều, Lê Du, Lê Tố); lời kể của ông Phan Thế Nghiệm (là cán bộ giao thông liên lạc của huyện bộ “ Xích-sắc”, tức tổ chức cộng sản ) thường gặp đồng chí Tôn Thị Quế, Chu Văn Biên, Nguyễn Xuân Hiên, Phan Vinh, Xuân Hám ăn ở tại gia đình nhà ông Miên, anh Du. Những lúc đó, ông Lê Kim Du được giao nhiệm vụ canh gác cho các đồng chí hội họp bàn công việc. Khi cán bộ ăn nghỉ tại nhà, ông Lê Kim Du đã cùng vợ là bà Điều lo cơm nước cho các đồng chí. Khay, mâm, đĩa đã được sử dụng trong thời gian đó. Trên chiếc mâm gỗ với đĩa rau muống luộc, dăm ba quả cà muối, bát canh nước rau đạm bạc các đồng chí vừa ăn vừa bàn bạc, trao đổi với nhau những kế hoạch, phân công nhiệm vụ cụ thể chuẩn bị cho các cuộc biểu tình. Sau bữa ăn bát nước chè xanh, đĩa trầu cau được bà Điều mang ra trên chiếc khay gỗ này để các đồng chí vừa uống nước, ăn trầu. Còn hũ sành này là vật dụng của gia đình đã được sử dụng cất giấu các tài liệu truyền đơn của Đảng.

Với tinh thần cách mạng đó và được sự giúp sức, ủng hộ của nhân dân các thôn xã mà chỉ trong mấy tháng đầu năm 1931, ở tổng Vân Tụ đã nổ ra gần 40 cuộc biểu tình.

Ngày 20/2/1931, ông Du cùng với nhân dân Ngọc Luật biểu tình lấy lúa gạo của địa chủ chia cho người nghèo, tổ chức giải thích vận động nhân dân treo cờ Đảng, đánh trống cổ động khích lệ tinh thần đấu tranh.

Ngày 27/2/1931 ông tham gia trong đoàn người tập trung ở cây Mưng, Minh Thành để nghe cán bộ tỉnh diễn thuyết, tuyên truyền về Đảng rồi chia thành nhiều đoàn biểu tình thị uy khắp thôn xã.

Trước khí thế cách mạng của quần chúng, địch tăng cường kiểm soát, đưa lính về đàn áp. Tại Thung Cổ Hùng (đồi Tràng Kè) thực dân Pháp đã xứ bắn 72 cán bộ và quần chúng. Đến cuối năm 1931 phong trào bắt đầu đi dần vào thoái trào, các cán bộ đảng viên rút lui vào hoạt động bí mật.

Sau khi Đảng rút vào hoạt động bí mật, phong trào tạm lắng xuống, năm 1934 ông Phan Vinh về làng Ngọc Luật thành lập một chi bộ ghép gồm 5 đồng chí: Nguyễn Xuân Hiên, Phan Vinh, Lê Công Điều, Lăng Khắc Lại, Lê Kim Du do đồng chí Lê Điều làm bí thư chi bộ. Được kết nạp vào chi bộ ông Lê Kim Du đã phát huy truyền thống yêu nước và vai trò của người đảng viên tích cực tham gia vào các phong trào đấu tranh.

Năm 1937, ông tham gia hội tương tế ái hữu ở Ngọc Luật, bao gồm 75 hội viên, do ông Lê Điều làm trưởng hội. Ông tham gia phong trào lấy chữ ký đòi ân xá cho tù chính trị, đồng thời bán tín phiếu làm tài chính cho tỉnh ủy, vận động ủng hộ công nhân Trường Thi.

Năm 1938, ông Du được bầu vào Ban liên chi, gồm có: đồng chí Tồn ( bí thư), đồng chí Lê Thân, Lê Tiệu, Nguyễn Tiến.

Năm 1939, ông tham gia phong trào rải truyền đơn, chống chiến tranh đế quốc lần thứ II.

Năm 1940, ông vận động nhân dân ủng hộ cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ.

Tháng 4/ 1945, đồng chí Chu Văn Biên về Yên Thành tổ chức cuộc nói chuyện về việc thành lập ban vận động Việt Minh ở các thôn, xã, chuẩn bị lực lượng cho tổng khởi nghĩa. Cuộc họp được tổ chức tại nhà ông Du, có ông Lê Điều, Lê Tiệu tham gia. Một lần nữa các vật dụng khay, mâm, đĩa lại được dùng trong bữa cơm, nước phục vụ các đồng chí cán bộ Đảng viên Tỉnh, huyện về ăn ở, hội họp. Lúc này, ông được cấp trên chỉ thị hoạt động bí mật nửa công khai, làm nhiệm vụ vận động những gia đình khá giả có cảm tình cách mạng giúp đỡ gạo tiền để chuẩn bị cướp chính quyền.

Tháng 8/1945, ông trúng cử vào chấp hành Việt Minh xã, bao gồm ông Lê Điều, Lê Hưng, Lê Du, Lê Tới, Nguyễn Ngoan. Ông tham gia biểu tình thị uy kéo về Cầu Dinh cướp huyện lỵ Yên Thành.

Từ 1945-1956, ông liên tục làm việc, giữ nhiều chức vụ quan trọng: Phó chủ tịch xã; Hội trưởng hội Liên Việt xã; Tổ trưởng tổ bình dân học vụ, hội trưởng hội Nông dân xã, Trưởng ban Tư pháp xã.

Tháng 10/1956 ông qua đời do bệnh nặng. Cả cuộc đời ông Lê Kim Du đã cống hiến hết mình cho sự nghiệp cách mạng. Ông được Nhà nước tặng huân chương kháng chiến hạng nhì( 2001), tháng 2/2004 được chủ tịch nước tặng “ huân chương độc lập hạng 2 ”.

Những hiện vật này, gồm khay gỗ, đĩa sứ, mâm gỗ, hũ sành là đồ dùng sinh hoạt của gia đình thông qua đó minh chứng về truyền thống yêu nước, cách mạng của gia đình và gắn liền với cuộc đời hoạt động của ông Lê Kim Du nên được con cháu gìn giữ cẩn thận. Nay có cán bộ Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh đến sưu tầm, thay mặt gia đình, ông Lê Kim Hương đồng ý giao lại cho Bảo tàng.

Nguyễn Thị Kim Chi – bảo tàng XVNT