Đồng chí Lê Văn Lương, người chiến sĩ cộng sản kiên trung, nhà lãnh đạo tiền bối xuất sắc của Đảng ta

Đồng chí Lê Văn Lương tên thật là Nguyễn Công Miều, sinh ngày 28/3/1912 tại làng Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên trong một gia đình nho học và khoa bảng ở một địa phương có truyền thống hiếu học và yêu nước. Cả cuộc đời đồng chí là một tấm gương sáng ngời về lòng nhân ái, sống có nghĩa có tình, trọn đời phấn đấu, hy sinh vì sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.

1. Đồng chí Lê Văn Lương, người chiến sĩ cộng sản kiên cường, bất khuất, nhà lãnh đạo tài ba đã có nhiều đóng góp quan trọng cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.

Kế thừa những truyền thống tốt đẹp của gia đình, quê hương, năm 1927, khi đang còn là học sinh trường Bưởi, đồng chí Lê Văn Lương đã tham gia hội Việt Nam cách mạng thanh niên.  Được tư tưởng Nguyễn Ái Quốc dẫn đường, đồng chí luôn thể hiện nhiệt huyết của tuổi trẻ muốn được hiện thân cho sự nghiệp giải phóng dân tộc thoát khỏi ách thực dân, phong kiến.Tháng 6/1929, đồng chí gia nhập Đông Dương Cộng sản Đảng. Tháng 8/1929, đồng chí Lê Văn Lương được cử vào Nam bộ hoạt động, cùng với Ngô Gia Tự  trong phong trào công nhân Sài Gòn để thực hiện “ vô sản hóa” của Đảng. Tháng 01 năm 1930, đồng chí Ngô Gia Tự thay mặt Trung ương Đông Dương Cộng sản Đảng công nhận đồng chí là đảng viên chính thức của Đảng. Sau khi trở thành đảng viên, đồng chí càng tích cực hoạt động nhằm xây dựng cơ sở và phát triển đảng viên mới trong công nhân, lao động Sài Gòn- Chợ Lớn.

Cuối năm 1930, đồng chí Lê Văn Lương được tổ chức điều động về hoạt động tại hãng dầu Nhà Bè với nhiệm vụ xây dựng cơ sở cách mạng, chỉ đạo phát triển chi bộ đảng và xây dựng các tổ chức quần chúng trong công nhân. Với sự nhiệt tình, phong cách làm việc sâu sát, gần gũi anh em công nhân, đồng chí Lê Văn Lương được anh em công nhân tin tưởng và ủng hộ. Chỉ trong một thời gian ngắn, chi bộ của công nhân được củng cố, tổ chức Công hội của hãng đã được thành lập, thu hút đông đảo công nhân tham gia.

Bước sang năm 1931, phong trào đấu tranh của công nhân Sài Gòn ngày càng phát triển mạnh mẽ và đi vào chiều sâu , mang tính chất chính trị rõ rệt. Ngày 01/01/1931, diễn ra Đại hội Tổng Công hội Nam Kỳ lần thứ 2, đồng chí Lê Văn Lương được bầu làm Ủy viên Tổng Công hội Nam Kỳ.

Ngày 23/3/1931 nổ ra cuộc đấu tranh của công nhân Hãng dầu Nhà Bè do đồng chí Lê Văn Lương và một số đồng chí trong Xứ ủy Nam Kỳ và Thành ủy Sài Gòn trực tiếp chỉ đạo nhưng đã bị thực dân Pháp đàn áp, đồng chí Lê Văn Lương đã bị địch bắt.

Sau hơn hai năm giam giữ và dùng mọi cực hình tra tấn, kẻ thù vẫn không hề lấy được một lời khai nào, chúng đành phải dựng lên một phiên tòa để xét xử đồng chí và những đảng viên cộng sản khác. Từ ngày 2 đến ngày 09/5/1933, Tòa án Đại  hình sài gòn mở phiên tòa xử án 120 chiến sỹ cộng sản trong đó có đồng chí Lê Văn Lương. Báo chí thời đó gọi là “ Vụ án Đảng Cộng sản Đông Dương.” Trước tòa án của kẻ thù, đồng chí Lê Văn Lương và các đồng chí khác đã nêu cao phẩm chất, khí phách của người yêu nước, cách mạng, dũng cảm bảo vệ lý tưởng cộng sản và mục tiêu giành độc lập của Đảng Cộng sản.

Mặc dù không có đủ chứng cứ nhưng bọn quan tòa vẫn tuyên án tử hình đối với 8 đồng chí trong đó Lê Văn Lương. Những lời lẽ phản kháng của đồng chí Lê Văn Lương và các đảng viên khác trong phiên tòa đã vang động trong lòng người dân Sài Gòn-Chợ lớn lúc đó và tạo nên một phong trào đấu tranh của Nhân dân đòi địch phải giảm án cho những người cộng sản. Những ngày chờ đợi lên máy chém, với bản lĩnh và khí phách của người cộng sản chân chính, họ đã khiến những viên cai ngục nổi tiếng phải nể trọng.

Do những tác động tích cực của cách mạng thế giới, trước khí thế đấu tranh của nhân dân Sài gòn – Chợ lớn và phong trào của lực lượng tiến bộ Pháp và sự đấu tranh trực tiếp của các đảng viên Đảng Cộng sản, thực dân Pháp buộc phải giảm các án tử hình xuống chung thân khổ sai. Năm 1934, địch đày đồng chí Lê Văn Lương và các bạn tù ra giam giữ ở Côn Đảo. Suốt 15 năm lao tù, trong đó có hơn 11 năm tại Côn Đảo, đồng chí luôn giữ vững khí tiết cách mạng, phẩm chất của người cộng sản. Tấm gương kiên cường bất khuất của đồng chí có ảnh hưởng đến những người tù ở trên đảo, đến phong trào cách mạng ở trong nước thông qua những đồng chí được trả tự do hay hết hạn tù. Với tinh thần “ biến nhà tù thành đế quốc thành trường học cách mạng”, đồng chí Lê Văn Lương đã cùng với các đồng chí của mình thành lập chi bộ cộng sản ngay tại nơi “ địa ngục trần gian ấy”. Đồng thời cũng tại đây, đồng chí được chi bộ cử vào Ban lãnh đạo nhà tù Côn Đảo, lãnh đạo các đảng viên trong nhà tù đấu tranh kiên cường với kẻ thù. Chi bộ cũng đã liên lạc với Đảng ở trong đất liền mà trực tiếp là Xứ ủy Nam Kỳ, giới thiệu các đồng chí hết hạn tù trở về tiếp tục với công việc cách mạng, tổ chức đấu tranh đòi ân xá tù chính trị, đấu tranh đòi cải thiện chế độ sinh hoạt và đời sống trong tù; đấu tranh với những quan điểm sai trái của tù nhân Việt Nam quốc dân Đảng, cảm hóa một số người yêu nước chân chính của quốc dân Đảng theo lập trường cách mạng của Đảng Cộng sản.

Ngày đi làm khổ sai, tối đến đồng chí Lê Văn Lương vẫn cần mẫn viết bài chỉ đạo cho báo “ Tiến lên” tờ báo bí mật của hội tù nhân, hướng dẫn đấu tranh trong tù và tập san “ Ý kiến chung” - tập san nghiên cứu lý luận trong tù. Đến tháng 7/1935, khi đồng chí Trần Văn Giàu bị bắt và đày ra đảo, đồng chí Lê Văn Lương đã bàn với đồng chí Phạm Hùng giao cho đồng chí Trần Văn Giàu mở lớp dạy lý luận trong tù, bản thân đồng chí cũng là một học viên chăm chỉ của lớp.

Tháng 9/1945, sau khi cách mạng Tháng Tám thành công, đồng chí được đón về Nam Bộ, tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân Nam Bộ. Tháng 10/1945, đồng chí được cử làm Ủy viên dự khuyết Xứ ủy Nam Bộ. Tháng 1/1946, đồng chí được Trung ương điều ra Bắc, giúp Tổng Bí thư Trường Chinh chỉ đạo báo Sự thật và Nhà Xuất bản Sự thật. Đầu năm 1947, đồng chí được cử làm Bí thư Văn phòng Thường vụ Trung ương Đảng. Năm 1948, đồng chí được cử làm Trưởng Ban Tổ chức Trung ương. Năm 1949, đồng chí Lê Văn Lương được cử làm Giám đốc đầu tiên của Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc. Với cương vị là Giám đốc Trường Đảng Trung ương, đồng chí đã góp phần giúp Trung ương Đảng tổ chức thành công Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất về công tác  huấn luyện và học tập. Bám sát nhiệm vụ chính trị, đường lối cách mạng Việt Nam, quán triệt lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng chí luôn coi trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đưa nhà trường phát triển về mọi mặt, đáp ứng nhu cầu, nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao phó.

Tháng 2/1951, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần II của Đảng, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương.

Tháng 9/1960, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được Trung ương bầu vào Ban Bí thư. Năm 1973, đồng chí tiếp tục được phân công làm Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Đảng.

Tháng 12/1976, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng, đồng chí tiếp tục được bầu vào Ban chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Bộ Chính trị. Từ năm 1976 đến năm 1986, đồng chí Lê Văn Lương được Trung ương Đảng, Bộ Chính trị điều động  và phân công  làm Bí thư Thành ủy Hà Nội. Trên cương vị mới, đồng chí đã cùng tập thể Thành ủy lãnh đạo Đảng bộ và nhân dân thủ đô Hà Nội giành được nhiều thành tích quan trọng trên mọi lĩnh vực, trở thành điểm sáng cho các địa phương khác học tập, noi theo.

 Đồng chí là đại biểu  Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa VI và khóa VII.

Cuối năm 1986, do tuổi cao sức yếu, đồng chí không tham gianTrung ương. Trong thời gian này, đồng chí tiếp tục được Bộ Chính trị phân công tham gia tổng kết công tác xây dựng Đảng và công tác cán bộ. Đồng chí đã từ trần vào ngày 25/4/1995, hưởng thọ 83 tuổi. Với gần 70 năm hoạt động và cống hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, đồng chí Lê Văn Lương đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Sao vàng, Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng và nhiều huân, huy chương cao quý khác.

2. Đồng chí Lê Văn Lương, nhà lãnh đạo có nhân cách cao đẹp, trong sáng,  người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Lòng yêu nước, thương dân là yếu tố quan trọng trong hành trang của đồng chí Lê Văn Lương, khi quyết định đi theo con đường cách mạng. Đồng chí đã vượt nhiều gian lao, thử thách để hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được Đảng và nhân dân giao phó.

Những năm tháng chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, rồi trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đồng chí Lê Văn Lương được phân công đảm nhiệm các chức vụ lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước, phụ trách các lĩnh vực, như : công tác văn phòng, tổ chức, nội vụ, công tác tư tưởng, giáo dục lý luận chính trị, báo chí, xuất bản. Dù ở bất cứ cương vị công tác nào, đồng chí cũng nêu gương sáng về lòng tận tụy, trung thành, cần kiệm liêm chính, khiêm tốn giản dị và trung thực, luôn đặt lợi ích cách mạng lên trên hết. Cuộc đời hoạt động cách mạng trong sáng của đồng chí gắn liền với sự nghiệp chung của toàn Đảng, toàn dân.

Là một nhà chính trị, được rèn luyện và trưởng thành trong đấu tranh cách mạng trong lao tù đế quốc, có thể làm việc và hoạt động trên nhiều lĩnh vực khác nhau, đồng chí Lê Văn Lương luôn luôn chấp hành sự phân công, điều động của Đảng, luôn làm việc hết sức mình trên tinh thần tự giác, tận tụy, có trách nhiệm trước Đảng và dân tộc. Với đồng chí bất cứ việc gì có lợi cho dân, cho nước, cho Đảng thì sẵn sàng nhận và hoàn thành với kết quả tốt nhất.

Đồng chí Lê Văn Lương có lối sống  gần gũi, hòa mình với đồng bào, đồng chí. Trải qua quá trình hoạt động cách mạng sôi nổi và nhiệt huyết, qua những năm tháng rèn luyện trong lao tù đế quốc, nhưng năm tháng làm việc bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân cách của đồng chí Lê Văn Lương được bộc lộ một cách rõ nét, “ là một người kiên định, tận tụy, kín đáo, cẩn thận, trầm tĩnh nhưng đi vào nội tâm mọi người với tình cảm chân thành.”

Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Lê Văn Lương đã để lại những tình cảm tốt đẹp trong lòng đồng chí, đồng nghiệp và quần chúng nhân dân. Khi nhắc đến đồng chí, mọi người đều nghĩ ngay đến một người cộng sản kiên cường, dũng cảm, chân thật, một cán bộ lãnh đạo xuất sắc của Đảng, người đồng chí mẫu mực, đạo đức trong sáng,chí công vô tư, một người con ưu tú của dân tộc Việt Nam.

Kỷ niệm 110 năm ngày sinh đồng chí Lê Văn Lương (28/3/1912 - 28/3/2022) là dịp để chúng ta tìm hiểu sâu sắc hơn về cuộc đời, sự nghiệp hoạt động cách mạng vẻ vang và những cống hiến to lớn của đồng chí đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, đây cũng là dịp để chúng ta tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và những học trò xuất sắc của Người, trong đó có đồng chí Lê Văn Lương./.

                                                                         Nguyễn Thái Hoàng Anh

                                                                                  Phòng TBTTGD - Bảo tàng XVNT