Đĩa sứ - Liễn sứ - Hũ sành - của gia đinh ông Thái Phương ở xã Xuân Hội, Nghi Xuân, Hà Tinh

Ông Thái Phương sinh năm 1901 tại làng Hội Thống, Đan Hội nay là xã Xuân Hội, Nghi Xuân, Hà Tĩnh. Năm 1928 chịu ảnh hưởng hoạt động của Đảng Tân Việt, ông cùng với nhân dân Hội Thống đứng lên hưởng ứng cuộc vận động yêu nước theo xu hướng cách mạng dân tộc, dân chủ. Năm 1929, ông được kết nạp vào Đảng Tân Việt. Cùng với người em trai là Thái Dinh và các bạn Hoàng Yên, Phạm Nghị, Lê Cân…… đã tích cực tuyên truyền, giác ngộ tinh thần cách mạng cho nhân dân Hội Thống.

Những tháng cuối năm 1930 phong trào đấu tranh của nông dân nhiều làng xã trong huyện thôi thúc tinh thần cách mạng của người dân Hội Thống. Một số thanh niên tiên tiến như ông Thái Phương và các bạn: Hoàng Yên, Phạm Nghị, Lê Cỏn….đã lập Hội kín tại làng để hoạt động, rải truyền đơn, nuôi giấu, bảo vệ các cán bộ Đảng. Ông đã tham gia các cuộc họp bí mật của cấp trên cùng các đồng chí Phan Năm Tuyết, Phan Viết Chiểu ở trên huyện về, ông Được bà Cẩm ở trong Huế ra, các đồng chí ở nhà máy Trường Thi về…. được tổ chức tại nhà thờ họ Hoàng. Có hôm các đồng chí lại nghi ngơi, ăn uống tại nhà ông. Đĩa sứ, liễn sứ này được dùng phục vụ cán bộ Đảng trong thời kỳ đó. Hũ sành là vật dụng của gia đình được ông dùng để cất giấu tài liệu, truyền đơn khi cần thiết.

Năm 1931, địch đánh hơi các hoạt động yêu nước của nhân dân Hội Thống nên đã thẳng tay khủng bố. Ông bị bắt và bị kết án 1 năm tù theo bản án số 11 ngày 21-1-1930 của Toà án Nam Triều tỉnh Hà Tĩnh.

Từ những năm 1932- 1935 bọn hào lý Hội Thống dựa vào thực dân Pháp ra sức bóc lột nhân dân bằng sưu cao thuế nặng, nhũng lạm bao chiếm công quỹ, ruộng đất của làng, đánh người, bắt bớ, tra khảo….. Đứng trước tình hình địch khủng bố, nhân dân phẫn uất nổi dậy đấu tranh. Vì vậy từ năm 1936-1939 Hội Thống là xã có phong trào cách mạng khá sôi nổi.

Thời kỳ này ở tù về ông Thái Phương lại tiếp tục hoạt động tích cực trong phong trào cách mạng tại địa phương. Ông đã cùng với các cán bộ cốt cán của xã đã vận động nhân dân làm đơn kiện bọn hào lý chức dịch Hội Thống tham ô công quỹ, chiếm đoạt công điền của nhân dân. Bọn quan lại Nghi Xuân không giải quyết, 2 ông Thái Phương và Hoàng Yên được dân làng cử vào Huế gặp triều đình để đưa yêu sách phản đối sưu thuế và bọn cai thầu ăn chặn tiền đắp đê của dân. Cuộc đấu tranh giành được quyền lợi làm cho nhân dân Hội Thống càng tin tưởng vào cách mạng.

Năm 1938 ông đã cùng với các đồng chí đảng viên vận động hơn 100 nam nữ thanh niên, trung niên trong xã cứu đồng chí Phan Năm Tuyết – cán bộ Huyện ủy bị địch vây bắt. Sau vụ này, lính khố xanh về đàn áp, có sự chỉ điểm của hào lý trên 10 người đã bị bắt giam tại huyện lỵ Nghi Xuân gồm ông Hoàng Yên, Thái Phương, Thái Dinh, Lê Cỏn, Võ Tư, Trần Ba, Võ Cung…… sau 6 tháng tù do không có chứng cứ nên bọn Pháp phải thả.

Năm 1945 ông tham gia tích cực trong cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tại địa phương. Tháng 8/1945 ông giữ chức Phó chủ tịch UBLT xã Hội Thống.

Từ năm 1948-1969 ông tiếp tục hoạt động trong phong trào đoàn thể địa phương, giữ nhiều chức vụ khác nhau: là Bí thư chi bộ xã Xuân Hội, chủ tịch UBHC xã Xuân Hội, tổ trưởng may mặc HTX Hội Thống, ủy viên HĐND xã phụ trách mặt trận…...
Năm 1979 ông mất do tuổi cao sức yếu.

Những hiện vật này là những vật chứng ghi dấu lại quá trình hoạt động cách mạng của ông và những ngày tháng các đồng chí cán bộ Đảng về hoạt động, gây dựng phong trào tại địa phương. Nay gia đình con cháu ông xin giao lại cho Bảo tàng để làm tư liệu lịch sử.

Nguyễn Thị Kim Chi - bảo tàng XVNT