Công tác Kiểm kê- Bảo quản

Vào những năm 1959-1960, được sự đóng góp tích cực của các đảng viên 1030-1931 và các gia đình cách mạng, cùng với công tác thu thập tài liệu của sinh viên trường Đại học sư phạm Vinh, hiện vật về phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh(XVNT) được tập trung khá phong phú tại Ty Văn hoá Nghệ An. Từ đó nhu cầu ra đời của bảo tàng trở nên cấp thiết và cũng là cơ sở cho Bảo tàng XVNT hình thành.

Để bảo quản tốt những hiện vật quý giá đó, vấn đề đầu tiên là xây dựng kho bảo quản hiện vật. Một phong trào đóng góp tự nguyện của các cá nhân và đoàn thể được phát động rộng rãi trong tỉnh, để xây dựng nơi lưu giữ truyền thống cách mạng. Tỉnh uỷ, uỷ ban nhân dân tỉnh Nghệ An đã tập trung sức, vốn để xây dựng một nhà hai tầng với tổng diện tích 500 m2 làm kho bảo quản hiện vật, có kiến trúc đẹp, kiên cố nằm trong khu vực thành cổ Vinh cao ráo, thoáng mát, đây là trung tâm văn hoá của thành phố lúc bấy giờ. Theo dự kiến, sau khi hoàn thành kho hiện vật, sẽ xây dựng tiếp nhà trung bày 3 tầng với diện tích 1.000 m2. Nhưng do yêu cầu trưng bày phục vụ ngày thành lập Đảng 3/2/1963, nên tỉnh uỷ quyết định dùng ngôi nhà trên để làm khu vực trưng bày. Phục vụ khách tham quan được hơn một năm thì đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh đánh phá bằng không quân và hải quân ra miền Bắc. Bảo tàng XVNT(lúc bấy giờ gọi là nhà trưng bày XVNT) dồn sức vào việc sơ tán bảo vệ hiện vật. Toàn bộ hiện vật được cán bộ bảo tàng gồng gánh trên vai, lần lượt chuyển từ nơi này qua nơi khác: thời kỳ đầu chuyển về xã Nghi Vạn(huyện Nghi Lộc), sau chuyển về xã Nam Hùng, Nam Chung và cuối cùng chuyển về xã Kim Liên(huyện Nam Đàn). Hầu hết hiện vật được bảo đảm an toàn. Đó là một thắng lợi của bảo tàng XVNT. Song song với việc sơ tán bảo vệ hiện vật, công tác bảo quản cũng được quan tâm chu đáo; mặc dù trong thời kỳ đó ngành khoa học bảo tàng Việt Nam chưa phát triển, các bảo tàng địa phương còn trong thời kỳ sơ khai. Lúc mới thành lập, bảo tàng XVNT thiếu nhiều cán bộ nghiệp vụ, cán bộ kiêm nhiệm nhiều công việc khác nhau. Cán bộ làm công tác bảo quản kiêm công tác hành chính. Nhưng từng bước một, cán bộ nghiệp vụ bảo quản đã tự học hỏi, nghiên cứu tìm các phương pháp bảo quản lưu giữ hiện vật tư liệu. Về sau cán bộ bổ sung được đào tạo cơ bản nên hoạt động của kho hiện vật ngày càng hoàn thiện. Do biên chế có hạn, cán bộ kho bảo quản thường chỉ từ 1 đến 2 người và ít bị luân chuyển.

Trong những năm tại nơi sơ tán(1964-1979), cùng với công tác bảo quản hiện vật, việc phục vụ giáo dục truyền thống và nghiên cứu về XVNT luôn được duy trì và phát huy. Hiện vật được đóng gói mang đi trưng bày phục vụ đại hội Đảng bộ, Đoàn thanh niên các cấp ở các huyện đồng bằng và miền núi Nghệ An và Hà Tĩnh.

Năm 1980, bảo tàng XVNT trở về thành phố Vinh trên cơ sở tu sửa lại nhà trưng bày sau khi bị bom Mỹ phá sập. Từ đó đến nay, hoạt động của bảo tàng bước vào thời kỳ ổn định và phát triển. Kho bảo quản được bổ sung thêm cán bộ nghiệp vụ được đào tạo chính quy. Đầu tư cơ sở vật chất cho kho ngày càng tăng. Hiện vật được bảo quan trong ngôi nhà hai tầng với diện tích 100 m2. Các thiết bị bảo quản được đưa vào sử dụng gồm máy điều hoà, hút ẩm, quạt thông gió. Sự quan tâm của các cấp, các ngành có liên quan ngày càng tốt hơn nhất là từ khi Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh trở thành chi nhánh của Bảo tàng Cách mạng Việt Nam năm 1987. Từ đó đến nay, nghiệp vụ kho hiện vật ngày càng hoàn thiện. Sự thống nhất mẫu biểu trong toàn quốc của ngành bảo tàng đã tạo điều kiện cho bảo tàng các địa phương nói chung và Bảo tàng XVNT nói riêng hoàn thiện công tác kiểm kê. Ngoài việc thường xuyên được tập huấn nghiệp vụ, cán bộ kho hiện vật còn được tham dự các lớp tập huấn do các chuyên gia bảo tàng học của Ôtxtrâylia, Thuỵ Điển giảng dạy, tham quan học hỏi ở bảo tàng các nước như Thái Lan, Xinhgapo, Malaixia, Trung Quốc.

Để bảo quản tốt hơn nữa hiện vật quý giá về phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, kho bảo quản được đầu tư xây dựng mới với diện tích 300 m2, bổ sung phương tiện bảo quản hiện đại hơn; tạo điều kiện cho kho mở hoạt động vào năm 2010.

Công tác kiểm kê hoàn thiện đã giúp cho công tác sưu tầm định hướng được chất lượng và sưu tầm những hiện vật thuộc các chuyên đề còn thiếu. Ngoài việc lưu giữ những hiện vật minh chứng cho một thời kỳ cách mạng hào hùng của cha ông, kho hiện vật Bảo tàng còn lưu giữ không ít những tư liệu do mật thám Pháp để lại. Những tư liệu này đã góp phần không nhỏ cho công tác nghiên cứu khoa học. Ngoài hơn 6.000 hiện vật gốc(đơn vị kiểm kê), bảo tàng còn lưu giữ hơn 3.000 ảnh chân dung và 6.000 hồ sơ của những người hoạt động cách mạng bị thực dân Pháp bắt giam năm 1930-1945; hơn 3.000 trang tài liệu của mật thám Pháp viết về các cuộc đấu tranh của nhân dân Nghệ Tĩnh và hoạt động của Đảng cộng sản ở các huyện, tỉnh, cũng như những lời thú nhận thất bại chua cay của chính quyền Pháp ở vùng này. 

Việc khai thác kho hiện vật tại bảo tàng XVNT trong tình hình hiện nay đã giúp cho các cơ quan chức năng thực hiện tốt Nghị định 28/CP của Chính phủ về tặng thưởng Huân - Huy chương, xác nhận liệt sỹ, người có công với cách mạng; xây dựng lịch sử Đảng bộ địa phương. Với những hiện vật và tư liệu phong phú, kho hiện vật bảo tàng đã tạo điều kiện cho các đoàn làm phim về Xô Viết Nghệ Tĩnh trong đó có cả hãng phim của nước ngoài. Đây cũng là nơi cung cấp tư liệu cho các nhà nghiên cứu và nhiều hội thảo toạ đàm khoa học về XVNT; cung cấp tư liệu cho sinh viên các trường đại học làm luận văn tốt nghiệp(đại học Vinh, Huế….) hoặc cho những người làm luận án thạc sỹ, tiến sỹ chuyên ngành lịch sử. 

Trải qua 48 năm hoạt động, kho hiện vật Bảo tàng XVNT đã làm tròn chức năng của mình, một mặt giữ gìn và bảo vệ di sản văn hoá của dân tộc, mặt khác tích cực góp phần phát huy vốn di sản văn hoá đó trong sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay.