Thứ năm - 19/07/2018  
NỘI DUNG
Giới thiệu
Tin tức - Sự kiện
Hệ thống trưng bày
Hệ thống di tích
Nghiên cứu khoa học
Hoạt động nghiệp vụ khác
Hồ sơ chiến sỹ cách mạng
Nhân vật Xô Viết Nghệ Tĩnh
Thư viện, hồ sơ hiện vật
Cảm tưởng và trao đổi
Liên kết Website
Thủ tướng Phạm Văn Đồng thăm Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh năm 1964
Đài tưởng niệm các Chiến sỹ Xô Viết đã hy sinh trong cuộc đấu tranh ngày 7-11-1930 tại ngã ba Nghèn, Can Lộc, Hà Tĩnh
Đài tưởng niệm các chiến sỹ yêu nước và cách mạng bị giam cầm tại nhà lao Vinh
THÔNG TIN WEBSITE
Lượt truy cập : 3454455
Hôm nay : 248
Nhân vật Xô Viết Nghệ Tĩnh
Đồng chí trần Xu- người chiến sỹ cộng sản kiên trung của quê hương Hà Tĩnh

Cuộc khủng bố trắng của thực dân Pháp và phong kiến Nam triều đối với phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh diễn ra hết sức khốc liệt. Ngày 19/01/1932, Ban chấp hành Tỉnh ủy Hà Tĩnh bị sa vào tay giặc phong trào tạm lui vào hoạt động bí mật. Từ giữa năm 1932, được sự viên trợ của Đông Dương viện trợ bộ(1), đồng chí Trần Xu cùng một số cán bộ Đảng từ Lào, Campuchia như: Phan Gần, Lê Lộc, Hoàng Bá Đường bí mật trở về Hà Tĩnh. Các đồng chí đã bắt liên lạc với các đảng viên trung kiên trong cao trào cách mạng 1930 - 1931 của Hà Tĩnh vừa thoát khỏi nhà tù đế quốc để hoạt động khôi phục các cơ sở Đảng ở Can Lộc và lập lại Tỉnh ủy Lâm thời. Đầu năm 1933, đồng chí Trần Xu trong lúc liên hệ hoạt động đã bị địch bắt. “…Các đồng chí Phan Gần, Trần Xu bị địch kết án tử hình. Hai đồng chí đã nêu cao khí tiết kiên cường, bất khuất và hy sinh vô cùng anh dũng. Các hoạt động xây dựng lại Đảng bộ Can Lộc cuối năm 1933 phải tạm dừng”(2)

***

Đồng chí Trần Xu tức Trần Đị, trong quá trình hoạt động còn có các bí danh khác như: Xuân Triêu, hoặc Xuân Trào, Xuân Chào, Khác Phục, Thành,Tám. Trần Xu sinh năm 1904 tại làng Lộc Nguyên, tổng Canh Hoạch, phủ Thạch Hà, Hà Tĩnh (nay là xã Bình Lộc, huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh), là vùng đất giàu truyền thống lịch sử và văn hóa. Tuy sinh ra trong một gia đình khá giả, họ hàng có nhiều người làm lý trưởng, nhưng đồng chí  lại sớm có tư tưởng yêu nước thương dân. Được cha mẹ cho học chữ Hán và quốc ngữ từ nhỏ, Trần Xu đã sớm tiếp thu thơ văn yêu nước và tư tưởng tiến bộ, đồng thời thấu hiểu thêm về thời cuộc, căm thù bọn đế quốc và cường hào, thông cảm với nỗi thống khổ của bà con nhân dân sống trong xã hội bất công thối nát.

Năm 1925, Hội Phục Việt được thành lập ở Vinh, sau đó đã cử hội viên về Thạch Hà  gây dựng cơ sở. Những năm 1926- 1927, Hội đã gây dựng được nhiều cơ sở hoạt động trong toàn huyện. Các hội viên đã chia nhau về các xã, thôn trong huyện xây dựng cơ sở, những tài liệu, sách báo cách mạng, đặc biệt là tập cuốn sách “Đường Kách mệnh” của Nguyễn Ái Quốc thông qua hoạt động của Hội đã được phổ biến ở làng Lộc Nguyên và bí mật truyền tay nhau đọc. Trần Xu đã nhanh chóng gia nhập Hội và trở thành một trong những hội viên tích cực. Đến năm 1929, Trần Xu tham gia tổ chức thành lập Đảng Tân Việt tại làng Vĩnh Hòa lấy tên là “ Phường Nghèo” cùng thầy giáo dạy chữ Hán của mình là Nguyễn Xuân Phương người làng Vinh Hòa và các thanh niên trí thức như Lê Thúc Cơ, Trần Tuế… với mục đích vận động quần chúng tương trợ lẫn nhau trong sản xuất và đời sống, lập ra quy ước nông thôn để bài trừ những hủ tục lạc hậu.

Sau khi Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời thì cuối tháng 3/1930, Đảng bộ Lâm thời Hà Tĩnh cũng được thành lập, do đồng chí Trần Hữu Thiều làm Bí thư. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào cách mạng trong tỉnh phát triển mạnh, nhiều cuộc đấu tranh của nhân dân Hà Tĩnh tác động mạnh mẽ đến phong trào ở tổng Canh Hoạch, phủ Thạch Hà. Tháng 5/1930, Chi bộ ghép Xuân Sắc gồm 3 làng: Vĩnh Hòa, Bình Nguyên, Lộc Nguyên (nay là xã Bình Lộc và An Lộc) được thành lập, do đồng chí Bùi Miên làm Bí thư, Phan Đình Duyệt làm Phó Bí thư. Đồng chí Trần Xu với những cống hiến của mình cho phong  trào cách mạng địa phương đã được kết nạp vào Đảng nhận nhiệm vụ tuyên truyền, biên tập báo cáo và cất giữ tài liệu. Lợi dụng thân thế họ hàng là người có chức sắc trong làng, mỗi khi có tài liệu bí mật của Đảng chuyển về, đồng chí Trần Xu thường mang về nhà chất giấu. Nhờ đó, các tài liệu bí mật của Đảng như sách Bí mật lý luận cách mệnh, Điều lệ nông hội, Điều lệ đảng, các chỉ thị, truyền đơn… được giữ gìn an toàn trước sự rình mò gắt gao của mật thám tay sai.

Đầu tháng 6/1930, trước sự phát triển mạnh mẽ của phong trào cách mạng ở địa phương, để kịp thời chỉ đạo phong trào đấu tranh, chi bộ ghép Xuân Sắc tách ra làm 2 chi bộ: Vĩnh Hòa - Lộc Nguyên và Bình Nguyên. Được sự chỉ đạo của Huyện ủy, Trần Xu và các đồng chí trong chi bộ Lộc Nguyên đẩy mạnh công tác tuyên truyền, củng cố tổ chức đảng, kết nạp những người hăng  hái, tích cực trong các phong trào đấu tranh vào đảng và các tổ chức Nông hội đỏ, Tự vệ đỏ, Thanh niên, Phụ nữ … Nhờ phát huy công tác tuyên truyền vận động, chi bộ Lộc Nguyên đã tổ chức được nhiều nhiều cuộc đấu tranh, mở đầu là cuộc biểu tình ngày 1/8/1930. Thực hiện chủ trương phát động cuộc đấu tranh kỷ niệm quốc tế chống chiến tranh đế quốc của Tỉnh ủy, các đồng chí trong chi bộ Lộc Nguyên đã phối hợp tổ chức cuộc đấu tranh biểu tình thị uy gồm hàng trăm nông dân hai tổng Canh, Vĩnh đã kéo về huyện lỵ Can Lộc phổi hợp với nông dân các tổng Phù Lưu, Lai Thạch. Đồng chí Trần Xu không chỉ là người tuyên truyền, vận động, hướng dẫn mà còn là một chiến sỹ tham gia tích cực. Trước sức mạnh của đoàn biểu tình, tri huyện Trần Mạnh Đàn hoảng sợ buộc phải cúi đầu nhận yêu sách của nhân dân.

Tháng 12/1930, tại xóm Nhà Ao (Tiền Lương), Huyện ủy Thạch Hà tổ chức cuộc họp gồm đại biểu các chi bộ để bàn kế hoạch tổ chức kỷ niệm ngày Quảng Châu công xã vào ngày 11/12/1930. Nhận được chỉ thị của Huyện ủy, Chi bộ Lộc Nguyên đã họp và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đồng chí. Để đảm bảo bí mật, các truyền đơn, tài liệu của Đảng sau khi được in ấn đã bí mật vận chuyển về cất giấu trong nhà của đồng chí Trần Xu và tiến hành phổ biến sâu rộng trong quần chúng nhân dân.

Theo kế hoạch đã định, sáng sớm ngày 11/12/1930, nhân dân làng Lộc Nguyên phối hợp cùng nhân dân các làng trong tổng Canh, Vĩnh tập kết tại Ngọc Lụy ( Thạch Thượng) có khoảng 500 người, dự định kéo vào thị xã Hà Tĩnh đưa yêu sách. Đồng chí Trần Xu và các đảng viên trong chi bộ đã trang bị thêm vũ khí tự vệ để bảo vệ đoàn biểu tình. Khi đoàn vừa đến Đò Điệm thì bị địch đàn áp rất ác liệt làm 3 người chết, 7 người bị thương. Để tránh tổn thất nặng nề, đoàn biểu tình kéo về chùa Thân (Thụ Lộc) tổ chức mít tinh rồi giải tán.

Tháng 01/1931, Đảng bộ huyệnThạch Hà tổ chức Đại hội tại Đan Chế, Thạch Long để kiện toàn lại BCH Huyện ủy. Đồng chí Trần Xu với các hoạt động tích cực của mình đã được bầu vào BCH Huyện ủy. Thực hiện Nghị quyết của đại hội Đảng bộ, các chi bộ ở tổng Canh Hoạch đã tăng cường việc giáo dục tuyên truyền nhằm mở rộng thêm hội viên cho các đoàn thể đã được lập từ trước như: nông hội, thanh niên, phụ nữ…

Tại Đại bộ Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh diễn ra từ ngày 25 đến 31/3/1931 ở làng Thượng Nga, tổng Lai Thạch, Can Lộc, đồng chí Trần Xu được bầu vào Ban chấp hành Tỉnh ủy.

Từ giữa năm 1931, thực dân Pháp và triều đình phong kiến tay sai tăng cường chính sách khủng bố trắng, tiến hành nhiều cuộc lùng sục, bắt bớ ráo riết hòng dập tắt phong trào cách mạng đang dâng cao. Một số cán bộ cấp tỉnh và huyện lần lượt bị sa vào tay giặc, cơ sở Đảng bị vỡ. Trước tình hình đó, Tỉnh ủy Hà Tĩnh đã kịp thời cử các đồng chí Tỉnh ủy viên là Trần Xu, Lê Lộc về giúp sức, củng cố lại tổ chức và phong trào ở Can Lộc. Nhận chỉ thị của Tỉnh ủy, đồng chí Trần Xu, Lê Lộc đã về Can Lộc, móc nối liên lạc và tiến hành triệu tập Hội nghị bất thường cán bộ toàn huyện Can Lộc. Hội nghị đã chỉ ra những điểm thiếu sót trong quá trình chỉ đạo đấu tranh và bầu ra Ban chấp hành Huyện ủy mới gồm 5 người, do đồng chí Lê Hồng Cơ làm Bí thư.

Tuy nhiên với thủ đoạn kìm kẹp, khủng bố thâm độc “thà giết nhầm còn hơn bỏ sót”, cho lính bắn giết “không cần xét xử” của thực dân Pháp và tay sai, đến tháng 10/1931, Tỉnh ủy Hà Tĩnh chỉ còn 4 người, các cơ sở Đảng hầu hết bị phá vỡ. Trước sự truy đuổi gắt gao của địch, Trần Xu và một số đồng chí khác đã thoát được vòng vây của địch, rút về vùng núi Hương Khê, sau đó vượt biên xuất dương sang Xiêm lẩn tránh, bắt liên lạc với một số đảng viên người Việt Nam ở đây, chờ cơ hội quay về khôi phục tổ chức. Những hoạt động của đồng chí đã không qua mắt được mật thám tay sai, ngày 10/06/1932, Tòa án Nam Triều tỉnh Hà Tĩnh đã kết án vắng mặt 12 năm tù khổ sai theo bản án 109 ngày.

Tháng 6/1932, đồng chí Trần Xu, Lê Lộc, Phan Gần trở về nước, bắt liên lạc để gây dựng lại cơ sở cách mạng trong tỉnh. Đầu năm 1933, trong lần về vùng Tiền Lối để bắt liên lạc, đồng chí Trần Xu bị địch bắt và kết án tử hình.

Mặc dù bị tù đày, bị tra tấn dã man nhưng kẻ địch đã không thể khuất phục được ý chí sắt đá của người chiến sỹ cách mạng kiên trung của đảng bộ Hà Tĩnh. Đồng chí Trần Xu người anh hùng hy sinh khi vừa tròn 29 tuổi xuân, nhưng nghị lực ấy, lòng nhiệt huyết của tuổi trẻ ấy xứng đáng là một tấm gương sáng về ý chí và tinh thần cách mạng kiên cường cho bao thế hệ noi theo. 

Nguyễn Thị Hương Sen – Bảo tàng XVNT

Chú thích

(1)  Lịch sử Đảng bộ Hà Tĩnh, NXB Chính trị Quốc gia, năm 1993, tr.119

(2) Lịch sử Đảng bộ Can Lộc, NXB Chính trị Quốc gia, năm 2005, tr.77 

»  Đồng chí Cao Tiến Lân - tấm gương cộng sản kiên trung trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh
»  Đồng chí Nguyễn Thị Thoại - cán bộ giao thông liên lạc của Huyện ủy Quỳnh Lưu trong phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930-1931
»  Đồng chí Hoàng Văn Bá – người con kiên trung của quê hương Hưng Lộc
»  Nguyễn Em Cầm – Người Đội trưởng đội cảm tử quân trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh năm 1930 - 1931
»  Chu Văn Điều- Đại tướng Chu Huy Mân, từ một người yêu nước, sớm giác ngộ cách mạng, trở thành người chiến sỹ cộng sản
»  Đồng chí Nguyễn Xuân Năm, người chiến sỹ cộng sản kiên cường của quê hương Thạch Bằng
»  Phạm Văn Thàng – Người chiến sỹ cộng sản của quê hương Xô Viết Nghệ Tĩnh
»  Đồng chí Nguyễn Thị Nghĩa - tấm gương cộng sản kiên trung, nữ chiến sỹ giao thông liên lạc xuất sắc của Xứ ủy Trung Kỳ
»  Vai trò công nhân Vinh - Bến Thủy trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh
»  Khí tiết của những nữ tù chính trị tại Nhà lao Vinh
»  Hoạt động của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tại Quảng Châu và việc đào tạo thanh niên Nghệ Tĩnh xuất dương
»  Một số tư liệu của mật thám Pháp về đồng chí Nguyễn Sỹ Sách hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh
»  Nguyễn Sỹ Sách – Người con ưu tú của quê hương Thanh Chương – Nhà cách mạng tiền bối tài ba
»  Họ Đặng xã Thanh Xuân, Thanh Chương với truyền thống yêu nước và cách mạng
»  Đồng chí Nguyễn Văn Vân (1920-1972)
»  Hồ Mỹ Xuyên (1920 – 1948)
»  Nguyễn Thị Nhã (1911- 1992)
»  Nguyễn Thị Quang Thái (1915-1944)
»  Nguyễn Đình Sòng ( 1911-1954)
»  Đồng chí Nguyễn Côn
»  Đồng chí Nguyễn Thế Lâm ( 1904-1978)
»  Nguyễn Xuân Linh (1909-1988)
»  Nguyễn Sỹ Quế ( 1913 - 1995 )
»  Nguyễn Trương Khoát (1913-2008)
»  Phan Hữu Khiêm (1905 – 1984)
»  Nguyễn Xuân Thành (1912 – 2005)
»  Ngô Minh Loan (1915 - 2001)
»  Võ Thúc Đồng (1914-2007)
»  Nguyễn Phúc ( 1904 - 1987)
»  Trần Hữu Quán ( 1909 - 1989 )
»  Nguyễn Đức Mậu (1905-1932)
»  Nguyễn Thị Nhuận (1910 – 2006)
»  Đồng chí Chu Văn Biên (1912-2006)
»  Võ Trọng Cánh (1887-1931)
»  Nguyễn Tất Thắng (1912-2004)
»  Nguyễn Hữu Bình (1900-1972)
»  Đồng chí Nguyễn Văn Thân (1912-1952)
»  Đồng chí Nguyễn Kiệm (1916-1951)
»  Hoàng Trần Thâm (1909 - 1931)
»  Hoàng Trần Siêu (1870 - 1949)
»  Đại tướng Chu Huy Mân (1913-2013)
»  Nguyễn Thị Thiu (1907- 1992)
»  Bùi Khắc Thựu (1914- 1941)
»  HỒ THỊ NHUNG ( 1909- 1990 )
»  Trần Đình San (1907-1974)
»  Vi Văn Khang (1900 – 1978)
»  Nguyễn Thị Phúc ( 1911 – 1941)
»  Đồng chí Trần Cảnh Bình
»  Nguyễn Thị Duệ ( 1910- 1952 ) Bí danh: Vỵ, Thanh, Sửu
»  Nguyễn Ngô Dật (1890- 1932) . Bí danh Đầu Xứ Dật, Thuỷ
Chủ tịch Hồ Chí Minh ký "Lời tựa" cho Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh năm 1964
Chủ tịch Trường Chinh trồng cây lưu niệm tại Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh năm 1985
Toạ đàm khoa học về nhà lao Vinh
Mô hình một góc Nhà lao Vinh
 

Cơ quan chủ quản: Sở Văn hóa và Thể thao Nghệ An
Đơn vị quản lý: Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh
Chịu trách nhiệm: Bà Lê Thu Hiền - Phó Giám đốc Phụ trách Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh
Địa chỉ: số 10, đường Đào Tấn, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
Điện thoại: (02383) 580 028 / Email: huyentrang20385 @ gmail.com
Thiết kế: Trung tâm Công nghệ thông tin Nghệ An

  Ghi rõ nguồn “Trang thông tin điện tử Bảo tàng XVNT” khi phát hành lại thông tin từ trang này