Thứ ba - 19/12/2017  
NỘI DUNG
Giới thiệu
Tin tức - Sự kiện
Hệ thống trưng bày
Hệ thống di tích
Nghiên cứu khoa học
Hoạt động nghiệp vụ khác
   CT kiểm kê, bảo quản
   Công tác sưu tầm
   Trưng bày lưu động
   Giao lưu văn hoá
Hồ sơ chiến sỹ cách mạng
Nhân vật Xô Viết Nghệ Tĩnh
Thư viện, hồ sơ hiện vật
Cảm tưởng và trao đổi
Liên kết Website
Toạ đàm khoa học - thân thế sự nghiệp đồng chí Lê Hồng Sơn
Tổng Bí thư Đỗ Mười thăm Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh ngày 10-9-1995
Gặp mặt các đồng chí lão thành cách mạng năm 1930-1931
Giao lưu văn hoá với tuổi trẻ Nghệ An
Kỷ niệm 65 năm Xô Viết Nghệ Tĩnh tại di tích Môn Sơn, Con Cuông, Nghệ An tháng 9-1995
Nhân dân làng Quỳnh Đôi, Quỳnh Lưu, Nghệ An đón bằng di tích lịch sử văn hoá
THÔNG TIN WEBSITE
Lượt truy cập : 3355468
Hôm nay : 507
Giao lưu văn hoá
Đền Ngọc Mỹ
BTXV: 09:22-02/12/2011

Đền Ngọc Mỹ thuộc thôn Ngọc Mỹ, xã Phù Lưu, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Tên gọi di tích mang ý nghĩa địa danh.

Từ thành phố Hà Tĩnh theo quốc lộ 1A về phía Bắc 20 km đến thị trấn Can Lộc (Nghèn), đi theo đường tỉnh lộ 7 khoảng 14 km về hướng Đông là đến đền Ngọc Mỹ. Hoặc du khách có thể theo đường 22/12 từ thành phố Hà Tĩnh qua cầu Hộ Độ 8 km theo đường Thạch Mỹ - Cầu Trù khoảng 4 km là đến di tích .

Đền Ngọc Mỹ gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của xã Phù Lưu, một cộng đồng cư dân thuộc vùng Hạ Can, Kẽ Rỏi, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Khoảng 600 năm về trước thì vùng Ngọc Mỹ, tổng Phù Lưu đã trở thành đơn vị hành chính trong cơ cấu làng xã Đại Việt.

Qua các thời kỳ lịch sử, địa danh Can Lộc đã mang nhiều tên gọi khác nhau. Xưa thộc huyện Hàm Hoan, quận Cửu Chân về sau lần lượt đổi là Phù Lĩnh (năm 217), huyện Việt Thường (năm 679), huyện Phi Lộc (năm 1010), huyện Thiên Lộc (năm 1469). Thời Nguyễn ( triều Tự Đức) đổi thành Can Lộc. Theo gia phả họ Đặng Quang và một số dòng họ khác thì từ cuối đời Trần (cuối thế kỷ XI) đã hình thành địa danh Phù Lưu. Bấy giờ, Phù Lưu thuộc Phi Lộc đất Hoan Châu Đại Việt. Sử sách chép rằng: “ Huyện Phi Lộc là đất văn minh Châu Hoan núi sông cảnh đẹp, nhân vật hiền lương thật chẳng kém nơi nào khác”.

Phù Lưu cũng có sự thay đổi qua các thời kỳ nhưng di tích vẫn thuộc làng Ngọc Mỹ: trước năm 1945, Ngọc Mỹ thuộc tổng Phù Lưu, từ tháng 10/1945, Ngọc Mỹ cùng các làng Thanh Lương, Mậu Viên, Phù Lưu Hạ, Vịnh Tuy, Thanh Hòa nhập thành xã Thanh Mỹ, năm 1949- 1950, Thanh Mỹ và Kiến An hợp thành xã Thiều Dương, 1953- 1954, Thiều Dương tách thành xã Thụ Lộc và An Lộc, năm 1972 đến nay, Thụ Lộc trở lại tên Phù Lưu.

Cũng như bao làng xã khác ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, làng Ngọc Mỹ có đền thờ Thành Hoàng. Vị Thành Hoàng mà dân làng Phù Lưu thờ tại đền Ngọc Mỹ là Đặng Tất, danh nhân lịch sử có công lao trong cuộc khánh chiến giải phóng dân tộc theo tôn chỉ “ phù Trần diệt Minh”. Ông được coi là vị Thủy Tổ khai sáng (hay Thần Tổ) có công lớn để dân làng ngưỡng vọng.

Đặng Tất quê ở Tả Hạ, huyện Phi Lộc (nay thuộc xã Tùng Lộc, Can Lộc). Ông thuộc dòng dõi Thám hoa Đặng Bá Tĩnh - Lại Bộ Thượng thư triều Trần. Năm 1391- 1407, Đặng Tất làm Đại Tri châu vùng Hóa Châu (Bình Trị Thiên). Sự thất bại của vương triều nhà Hồ đã đẩy Đại Việt trước họa xâm lăng và nô dịch của bọn xâm lược nhà Minh. Sau sự kiện tháng 5 năm Đinh Hợi (1407), giặc Minh đánh bắt cha con nhà Hồ Quý Ly ở cửa biền Kỳ La. Tháng 11/1407, các tôn thất và bầy tôi trung thành nhà Trần đã tôn Trần Ngỗi lên ngôi Hoàng đế tại Mỗ Độ (Ninh Bình) xưng là Giản Định Đế. Đặng Tất cùng Nguyễn Cảnh Chân đem quân bản bộ theo phò vua Trần Giản Định chống giặc Minh. Cuộc kháng chiến thời Hậu Trần ghi dấu nhiều chiến công oanh liệt của Đặng Tất. Sách “ Địa chí Can Lộc” dẫn như sau: “ trận Bô Cô (Nam Định), Đặng Tất đánh tan quân Minh, chém binh bộ Thượng thư Lưu Tuấn và đô ty Lữ Nghị”. Đáng tiếc sau sự kiện Bô Cô, tháng 12/1408, nội bộ triều Hậu Trần phát sinh mâu thuẫn. Tháng 2/1409 Đặng Tất cùng Nguyễn Cảnh Chân bị chính Giản Định Đế -Trần Ngỗi nghi kỵ rồi giết chết. Con Đặng Tất là Đặng Dung tiếp tục sự nghiệp kháng chiến chống Minh đến năm 1414.

Đánh giá công lao của Đặng Tất, các sách “ Phủ biên tạp lục”, “ Nghệ An ký” đều ghi nhận tên tuổi của ông trong sự nghiệp phù Trần diệt Minh nhằm chấn hưng độc lập dân tộc. Đặc biệt Ngô Sỹ Liên trong “Đại Việt sử ký toàn thư” viết : “Vua may thoát hiểm khỏi vòng vây hãm nguy hiểm, cần người cứu giúp nạn nước, được cha con Đặng Tất có tài làm tướng bày mưu lược đủ để lập được công khôi phục dựng nghiệp trung hưng, với trận thắng Bô Cô, thế nước lại nổi”. Sách “Ô Châu cận lục” của tiến sỹ Dương Văn An viết: “ xem các mức hơn kém về nhân vật quan hệ đến nước nhà cái đức trọng nghĩa của Đặng Tất là nhân tài của cả nước vậy”. Đặc biệt câu đối tại đền thờ ghi rõ công lao của ông:
                               “ Quốc sử vô song song quốc sử
                                 Anh hùng bất nhị nhị anh hùng”

Căn cứ niên biểu Đặng Tất mất năm 1409 cùng 8 chữ vàng mà Lê Thái Tổ (Lê Lợi) truy phong cha con Đặng Tất, Đặng Dung sau lễ đăng quang ngôi báu: “Tiết liệt cương trung- trung thần hiếu tử” vào năm Thuận Thiên thứ nhất (1428), thì đền Ngọc Mỹ có từ đầu thời Hậu Lê tức thế kỷ XV. Các triều đại phong kiến từ triều Lê đến triều Nguyễn (1428-1945) đều có sắc phong ghi nhận sự hiện diện của đền Ngọc Mỹ, xem đó như là báu vật của Quốc gia. Chỉnh thể phong kiến ghi nhận Đặng Tất là danh nhân lịch sử nước nhà, là bậc Thượng đẳng Tôn thần. Sắc chỉ cho tổng Phù Lưu thờ phụng. 8 đạo sắc phong của nhà Nguyễn ghi nhận công lao của Đặng Tất hiện vẫn còn được lưu giữ. Từ đó, đền Ngọc Mỹ là trung tâm văn hóa tinh thần của tổng Phù Lưu đồng thời cũng là nơi ghi nhận nhiều sự kiện lịch sử của nhân dân vùng Hạ Can.

Dưới ách thống trị của thực dân Pháp và bọn quan lại bán nước, ngọn lửa đấu tranh của nhân dân Can Lộc bùng lên mạnh mẽ dưới nhiều hình thức.

Ngày 18/4/1908, tại đền Ngọc Mỹ đông đảo nông dân vùng Ba Xã tập trung đi đấu tranh đòi giảm sưu thuế hưởng ứng lời kêu gọi của Trịnh Khắc Lập và Nguyễn Hàng Chi. Cuộc biểu tình đã biến thành cuộc bạo động tại huyện lỵ Can Lộc. Dù bị đàn áp dã man, hành động chống thuế đã chứng tỏ sức mạnh lớn lao của nhân dân vùng Hạ Can, báo hiệu thời kỳ đấu tranh quyết liệt chống ách nô dịch của thực dân phong kiến.

Năm 1925-1930, sự ra đời của các tổ chức cộng sản ở Nghệ Tĩnh và cả nước đã ảnh hưởng to lớn đối với phong trào đấu tranh của nhân dân Can Lộc nói chung và tổng Phù Lưu nói riêng. Hội Phục Việt (sau là Hội Hưng Nam), tiền thân của cách mạng Đảng chú trọng gây dựng cơ sở tại các vùng nông thôn. Sách báo, tài liệu về tư tưởng vô sản, về chủ nghĩa cộng sản đã được lưu hành ở các tổng vùng Hạ Can nhằm giác ngộ quần chúng nhân dân, hướng ý thức chính trị, cách mạng giải phóng dân tộc theo Chủ nghĩa Mác- Lê nin.

Do vị trí thuận lợi về giao thông có bến Cầu Trù, tiếp giáp đường liên tổng, nơi giao lưu thông thương giữa vùng Hạ Can với tổng Canh, tổng Vịnh của Thạch Hà nên đền Ngọc Mỹ và đình Đỉnh Lự (Hồng Lộc) là nơi các chiến sỹ cách mạng tiền bối chọn làm địa điểm tuyên truyền về Chủ nghĩa Mác- Lê nin, cách mạng tháng 10 Nga cho nhân dân Can Lộc. Từ đó tạo ra những chuyển biến mới cho phong trào cách mạng vùng Hạ Can.

Sau ngày Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời, dưới sự chỉ đạo của Xứ ủy Trung Kỳ, đồng chí Trần Hữu Thiều đã trực tiếp chỉ đạo hợp nhất và thành lập các Chi bộ cộng sản ở Can Lộc. Thông qua các đồng chí Hoàng Khoái Lạc, Võ Quế, Ngô Đức Đệ...chuyển tổ chức Đông Dương Cộng sản Liên đoàn thành các Chi bộ Đảng cộng sản. Tháng 3/1930 thành lập thêm Chi bộ Phù Lưu Thượng và Nguyệt Ao.

Tháng 4/1930, tại đền Ngọc Mỹ Chi bộ Đảng Đại Ngọc được thành lập. Đây là chi bộ đầu tiên của xã Phù Lưu do đồng chí Đặng Văn Lương làm Bí thư, Đăng Mạnh là Phó Bí thư.

Ngày 1/5/1930, hưởng ứng lời kêu gọi của Chi bộ Đại Ngọc, hàng trăm quần chúng đã tập trung mít tinh trước cổng đền Ngọc Mỹ nhằm cổ động ngày Quốc tế Lao động với khẩu hiệu: “Dân cày, thợ thuyền, liên hợp lại để đánh đế quốc phong kiến” tạo cho nhân dân niềm tin tưởng khi tham gia các tổ chức quần chúng cùng nhau chống áp bức bóc lột “Giành quyền lợi cho dân cày”.

Ngày 1/8/1930, tại đền Ngọc Mỹ, nông dân Tổng Phù Lưu tập trung nghe diễn thuyết công khai, sau đó cùng hàng trăm nông dân tổng Lai Thạch thành đoàn biểu tình 500 người kéo về huyện lỵ Can Lộc đấu tranh buộc tri huyện Trần mạnh Đàn giải quyết các yêu sách. Trước sức mạnh của quần chúng, tri huyện phải hứa “báo cáo lên quan tỉnh, 10 ngày sẽ trả lời”. Tỉnh ủy Hà Tĩnh đã đánh giá cao ý nghĩa của cuộc biểu tình: “Nó mở đầu cho phong trào đấu tranh của nông dân Hà Tĩnh, chứng tỏ sức mạnh phi thường của dân cày, đế quốc và phong kiến phải bó tay, tri huyện phải khúm núm nhận yêu sách”.

Ngày 7/9/1930, hơn một nghìn nông dân của 5 tổng: Phù Lưu, Nội Ngoại, Đoài, Nga Khê, Lai Thạch mang theo cờ đỏ búa liềm kéo về huyện lỵ biểu tình, chất vấn tri huyện chậm trễ trong việc trả lời yêu sách ngày 1/8/1930. Khi đoàn biểu tình tiến vào huyện đường, tri huyện cùng nha lại, lính lệ theo cổng hậu chạy trốn. Quần chúng xông vào công đường đập phá rồi kéo tới nhà lao thả hết những người bị chúng giam giữ. Cả thị trấn Nghèn vang lên tiếng hô khẩu hiệu, tiếng hò reo trong giờ phút làm chủ huyện lỵ.

Sáng ngày 8/9/1930, hơn 1500 nông dân Can Lộc râm rộ mít tinh ở huyện lỵ rồi kéo vào thị xã Hà Tĩnh phối hợp đấu tranh cùng nông dân hai huyện Thạch Hà và Cẩm Xuyên.

Sau cuộc biểu tình, bộ máy chính quyền thực dân phong kiến bị tê liệt. Hào lý tổng Phù Lưu nộp ấn triện, Chi bộ Đảng thành lập tổ chức Thôn bộ Nông, xích vệ, ban kinh tài dưới hình thức tự quản và dùng đền Ngọc Mỹ làm trụ sở cách mạng. Đó là chính quền Xô Viết đầu tiên ra đời ở Phù Lưu. Đền Ngọc Mỹ là nơi chính quyền Xô Viết ban bố các chính sách như chia lại công điền, công thổ, bỏ sưu thuế, lập ban kinh tế ái hữu, truyền bá chữ quốc ngữ...

Tháng 11/1930 tại cổng đền Ngọc Mỹ và tuyến đường Cầu Trù, Chợ huyện đã diễn ra cuộc biểu tình của nông dân Phù Lưu và Hạ Can chống khủng bố trắng. Chiến sỹ Đặng Văn Mãi, người xung phong hàng đầu đã bị giặc giết hại. Lễ truy điệu liệt sỹ Đặng Văn Mãi ở đền Ngọc Mỹ đã biến thành cuộc biểu dương lực lượng của nông dân Phù Lưu, vạch trần tội ác của thực dân phong kiến.

Khi thực dân Pháp ráo riết tăng cường lực lượng vũ trang và dùng mọi thủ đoạn đàn áp, khủng bố quyết dập tắt làn sóng cách mạng, quần chúng Phù Lưu lại bước vào cuộc đấu tranh quyết liệt hơn.

Đầu tháng 4/1931, kẻ địch đã đưa về can Lộc trên 1000 lính lê dương, khổ đỏ, khổ xanh, lập ra một hệ thống đồn binh dày đặc gồm 37 điểm ở 7 tổng để kìm kẹp nhân dân.

Trong những ngày này, Đảng bộ Can Lộc đã kịp thời có biện pháp lãnh đạo củng cố các làng Xô Viết, bảo vệ cán bộ, đảng viên và quần chúng, vừa phát triển lực lượng cách mạng. Cơ quan lãnh đạo của Đảng và các đoàn thể cấp Tổng cũng được thành lập để kịp thời hướng dẫn, vận động nhân dân thực hiện Nghị quyết, Chỉ thị của Tổng ủy; chú trọng phát triển lực lượng tự vệ đỏ gồm những nam nữ thanh niên có sức khỏe, gan dạ, được huấn luyện quân sự và trang bị vũ khí làm nhiệm vụ trừ gian, diệt ác.

Trong năm 1931, các đội tự vệ đã trừng trị 40 tên cường hào có nợ máu với nhân dân và bắt 42 tên khác làm tay sai cho thực dân phong kiến ra đình cánh cáo, buộc chúng viết giấy cam kết không được nhũng nhiễu nhân dân, tổ chức 112 cuộc bao vây đồn binh, đánh đuối lính ở các đồn, đốt phá 78 điểm canh và giải tán 23 tốp phu đoàn ở các làng.

Từ tháng 9/1931 về sau, Can Lộc là huyện trọng điểm khủng bố của thực dân phong kiến ở Hà Tĩnh. Chúng ngày đêm vây ráp, đàn áp khắp các địa bàn trong huyện. Toàn huyện có 18 người bị giết, 203 đảng viên bị bắt, 856 người dân bị giam giữ, 446 nóc nhà bị đốt cháy...

Cuối năm 1934, một số đồng chí hết hạn tù trở về quê đã tích cực hoạt động, nhen nhóm lại phong trào. Nhân kỷ niệm 5 năm Xô Viết Nghệ Tĩnh, ngày 12/9/1935, các đồng chí tổ chức rải truyền đơn trên đường 1A từ Hạ Vàng vào đến Cầu Già (dài gần 10 km). Nội dung truyền đơn ca ngợi Xô Viết Nghệ Tĩnh và kêu gọi quần chúng đấu tranh chống áp bức, bóc lột...
Năm 1936-1939, các đồng chí Chu Huệ ( quê Diễn Châu, Nghệ An), Phan Quang Trị (quê Thạch Hà, Hà Tĩnh) ra tù tìm về Tiền Lối liên lạc với đồng chí Trần Giáp khôi phục lại Đảng bộ Can Lộc, làm nòng cốt cho việc khôi phục Đảng bộ Hà Tĩnh.
Tháng 4/1937, tại nhà đồng chí Trần Cận (Tiên Lối), đồng chí Trần Giáp đã chủ trì Hội nghị thành lập Huyện ủy Lâm thời Đảng bộ Can Lộc. Tham dự hội nghị có 7 đồng chí đại biểu của 2 Chi bộ Tiền Lối, Đỉnh Lự và một số đảng viên nòng cốt ở Lai Thạch, Nga Khê.

Sau khi Huyện ủy Lâm thời Đảng bộ Can Lộc ra đời đã có thêm 6 Chi bộ được khôi phục, bao gồm 48 đảng viên. Các phường hội Ái hữu của nông dân được hình thành ở 17 làng trong các tổng, lập được bộ phận phụ trách Đoàn Thanh niên Dân chủ và Hội Phụ nữ ở cấp huyện.

Ngày 19/5/1941, Mặt trận Việt Minh thành lập. Dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Đại Ngọc, Phù Lưu là nơi hình thành Tổng bộ Việt Minh sớm nhất. Đồng chí Đặng Văn Quế và các hội viên đã chọn đền Ngọc Mỹ làm nơi hoạt động, phát tài liệu, lập ban kinh tài, xây dựng lực lượng chuẩn bị cho khởi nghĩa vũ trang khi thời cơ đến.

Ngày 15/8/1945, tại đền Ngọc Mỹ, cán bộ Việt Minh treo cờ Tổ quốc, tổ chức mít tinh thị uy, kêu gọi nhân dân tổng Phù Lưu nổi dậy cướp chính quyền. Ngày 16/8/1945, diễn ra cuộc biểu dương lực lượng của nhân dân cả tổng, Mặt trận Việt Minh tuyên bố thành lập chính quyền dân chủ nhân dân. Đền Ngọc Mỹ trở thành trụ sở hành chính của Chính quyền Cách mạng Lâm thời, địa điểm làm việc của các tổ chức như Nông hội cứu quốc, Thanh niên cứu quốc, Phụ nữ cứu quốc..

Sau cách mạng tháng 8/1945 đến năm 1954, đền Ngọc Mỹ là địa điểm mở các lớp học bình dân học vụ, cứu tế và cải cách ruộng đất trong cuộc chiến chống giặc đói, giặc dốt và chi viện cho mặt trận; là nơi chính quyền cách mạng cổ động phong trào thi đua yêu nước đóng góp sức người, sức của cho kháng chiến chống Pháp thắng lợi.

Trong công cuộc kháng chiến cống Mỹ cứu nước( 1968-1975), đền Ngọc Mỹ là nơi tập kết, kho hậu cần, trạm trung chuyển hậu cần quan trọng của địa phương ra tuyền tuyến miền Nam. Do vị trí chiến lược, đầu mối giao thông ra sông Nghèn, có đường tỉnh lộ 7 nên đền Ngọc Mỹ, Cầu Trù, Phù Lưu là mục tiêu trọng điểm chịu nhiều trận oanh tạc dữ dội của không quân, pháo binh giặc Mỹ nhằm cắt đứt giao thông, xóa sổ kho Ngọc Mỹ - Cầu Trù. Ở thời điểm này đền Ngọc Mỹ làm kho chứa vật liệu để thông cầu, thông xe, là nơi diễn ra những đợt tòng quân lên đường nhập ngũ của nhiều thế hệ dân Phù Lưu xung phong giết giặc cứu nước.

Trải qua nhiều biến cố, là mục tiêu đánh phá ác liệt của giặc Mỹ, đền Ngọc Mỹ bị tàn phá nặng nề. Kiến trúc cổ còn lại của ngôi đền là Thượng điện. Năm 1985, Hội người cao tuổi cùng UBND xã và các nhà hảo tâm đã tu bổ khuôn viên, tôn tạo nhà Bái đường, chỉnh trang việc thờ phụng tế tự. Đền Ngọc Mỹ là nơi tiến hành các nghi lễ sinh hoạt văn hóa tinh thần của nhân dân tổng Phù Lưu và Hạ Can vào những ngày Sóc Vọng, Nguyên Tiêu, Vu Lan cũng như ngày chính Kỵ của Đặng Tất hàng năm.


Đền Ngọc Mỹ tọa lạc trên gò đất cao theo hướng Nam nhìn ra bến sông Cầu Trù, bến chợ, đường tỉnh lộ 7 có vị trí đẹp “Nhất cận thị, nhị cận giang”. Khuôn viên đền có diện tích 768 m2, gồm các hạng mục: cột nanh, Tắc môn, Bái đường, Tả - Hữu vu và Thượng điện.
- Hệ thống cột nanh, Tắc môn:

Cột nanh được xây dựng theo lối kiến trúc cuối Lê đầu Nguyễn, cao 5m, vuông viên 0,5m chia thành 3 tầng:
Đế: kích thước 0,5m x 0,5, có hoa văn đường viền, được kết cấu với móng tạo sự vững chãi.
Thân trụ: kích thước 3,5m x 0,5m, bốn mặt vuông đều, có đắp họa tiết nổi viền quanh 4 mặt tạo nét thẩm mỹ, mặt ngoài có câu đối:
Quốc công chính khí rạng rỡ khắp sơn hà
Ngọc Mỹ kiên cường xây đắp nền phong thổ

Đỉnh được đắp khá tinh xảo, có giá đỡ nghê chầu kích thước 0,7m x 0,5m. Ghê chầu theo hướng Đông – Tây.

Khoáng cách giữa 2 cột nanh là 2,5m tạo lối thông thoáng, có cửa sắt bảo vệ. Mỗi bên cửa chính có 2 cửa phụ rộng 1m đối xứng với lối chính diện. Từ cột nanh vào 2m là Tắc môn, kích thước 2m x 1,5m, được đắp phù điêu hình tròn có phần đế tạo sự vững chãi, 2 bên là 2 lối vào nhà Bái đường.

- Nhà bái đường: Từ Tắc môn vào 5m là nhà Bái đường, được kết cấu trụ, tường nề, lợp ngói, có diện tích 33,5m2 (6,7m x 5m), chia làm 3 gian. Bái đường được thiết kế bằng hệ thống cửa vòm thông thoáng là xà vượt (quá giang) bố trí phần trên. Mặt trước Bái đường có 3 cửa vòm kích thước bằng nhau. Giá đỡ tạo thành đường liên kết 3 gian cửa thành 3 gian của Từ đường. Mặt bên Bái đường cũng được thiết kế bằng hai cửa vòm, cửa hồi có kích thước 2,5m x 1,6m. Tất cả hệ thống cửa trước sau, tả hữu vu của nhà không có cánh đóng nên tạo nét thông thoáng dễ chịu khi tập trung hành lễ.

Mặt trước Bái đường có khắc câu đối:
Nghĩa khí thiên thu ân báo quốc
Cương thường vạn cổ đức hộ dân.
Nghĩa là: Nghĩa khí ngàn năm đền ơn nước
Cương thường muôn thổ đức hộ dân
Hai bên tả hữu có câu:
Hồng lĩnh lâm giang chính khí anh hùng
Ngọc Mỹ Phù lưu địa linh nhân kiệt
Nét chữ câu đối trên bức trụ tường rắn rỏi, có thần bút.

- Tả - Hữu vu: nối tiếp từ Bái đường đến Thượng điện bố trí song song 2 dãy. Tả- Hữu vu có kích thước 8 x 1,2m, mái lợp ngói, thành dãy đặt lư hương. Giữa tả hữu là khoảng không rộng để làm nơi tập trung dâng hương ở thượng điện. Tả- Hữu vu là sự liên kết giữa Bái đường và Thượng điện trong quần thể kiến trúc của ngôi đền.

- Thượng điện: là kiến trúc cổ có niên đại khoáng gần 400 năm và được bảo lưu nguyên vẹn. Thượng điện có kích thước: 4,7m x 4,7m = 21,09m2. Hệ thống kèo, cột gỗ được khắc chạm tinh xảo, cấu kiện liên hoàn, thiết kế 4 mặt bằng nhau, đầu đao giá đỡ cho 4 mái vút cong, có 4 cây cột chính chịu lực, dưới cột kê đá tảng bằng granit xanh. Tất cả các giao kèo, vì kèo đều làm bằng gỗ mít, chạm lộng các họa tiết hình long phụng rất công phu, đẹp mắt. Dáng kèo vượt hình rồng tạo mũi đao mỗi bên được chạm chim phụng ngậm sách. kích thước phần chạm ở mỗi bên vì kèo là 1,2 x 0,3m. Mặt trước Thượng điện chạm hình rồng đối xứng (lưỡng long chầu nguyệt) kích thước 1,5m x 0,3m. Bốn mặt Thượng điện đều kết cấu bằng hệ thống cánh cửa gỗ, kích thước mỗi cánh là 1,5m x 1,7m khi mở tạo sự thông thoáng, khi đóng tạo nét thâm nghiêm. Phần mái lợp ngói âm dương, nền li tô. Do kiến trúc Thượng điện là hình vuông, kèo vút cong mũi đao nên 4 mái thượng điện vát cong chênh lệch 0,5m. Nhìn chung Thượng điện toát vẻ đường bệ cổ kính được đặt trên bệ cao phần móng 1,2m, chia làm nhiều bậc tam cấp để lên xuống khi thắp hương hay hành lễ. Tại thượng điện còn bảo lưu nhiều họa tiết cùng những bức phù điêu được chạm khắc công phu.

Bài trí nội thất trong Thượng điện: chính điện thờ danh nhân Đặng Tất, phía trên cao hương án đặt bài vị Đặng Tất: “ Đương cảnh thành hoàng linh ứng, Trần Kiệt tiết tuyến lực dân vận tán trị công thần, Đặng Quốc Công húy Tất... dực bảo trung thần hưng thượng đẳng tôn thần...”. Hai bên đối xứng đặt đồ tế khí gồm: Hạc, lư hương, Tán lọng...

Phía dưới mặt ngoài đặt lư hương, bát bảo linh khí cùng các đồ tề tự phục vụ hành lễ.

Trong đền còn lưu giữ được bản hương ước và nhiều hiện có giá trị như: sắc phong, hạc, lư hương, chiêng, trống… cho ta thấy đây là vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử văn hóa.

Đền Ngọc Mỹ không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh của cộng đồng dân cư mà còn là di tích tưởng nhớ đến danh nhân Đặng Tất, người có công lớn trong sự nghiệp chống giặc Minh đầu thế kỷ XV. Sự hiện diện của đền Ngọc Mỹ là bằng chứng về lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất Phù Lưu trên quê hương Hà Tĩnh. Đặc biệt từ khi Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời, đền Ngọc Mỹ đã gắn với lịch sử đấu tranh cách mạng của nhân dân Phù Lưu dưới sự lãnh đạo của Đảng. Từ các cuộc nổi dậy trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930-1931 đến khí thế sục sôi cách mạng trong những ngày tháng 8/1945 là trang sử vẻ vang của nhân dân Phù Lưu trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Với ý nghĩa đó, năm 2004 đền Ngọc Mỹ được xếp hạng là Di tích Lịch sử cách mạng cấp Tỉnh.


»  Hoạt động kỷ niệm 115 năm ngày sinh đồng chí Phan Đăng Lưu- Cán bộ tiền bối xuất sắc của Đảng ( 5/5/1902- 5/5/2017) (28/04/2017)
»  Hoạt động nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh đồng chí Trần Văn Cung cán bộ tiền bối của đảng (09/11/2009)
»  Giao lưu Văn hoá (15/07/2009)
Chủ tịch Hồ Chí Minh ký "Lời tựa" cho Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh năm 1964
Chủ tịch Trường Chinh trồng cây lưu niệm tại Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh năm 1985
Toạ đàm khoa học về nhà lao Vinh
Tượng đài Công - Nông Binh ở ngã ba Bến Thuỷ
Đồng chí Nguyễn Đức Bình thăm Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh năm 1996
Đoàn khách của tỉnh Cotesd' Armour (Pháp) thăm Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh ngày 20-4-1999
Đoàn đại biểu tỉnh Nghệ An viếng mộ đồng chí Phạm Hồng Thái (ở Quảng Châu - Trung Quốc) ngày 19-6-1994
Đoàn cán bộ Bảo tàng Quảng Châu (Trung Quốc) tham quan Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh năm 1997
 
 

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ BẢO TÀNG XÔ VIẾT NGHỆ TĨNH

Cơ quan chủ quản: Sở Văn hóa và Thể thao Nghệ An
Đơn vị quản lý: Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh
Chịu trách nhiệm: Ông Cao Văn Xích - Giám đốc Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh
Địa chỉ: số 10, đường Đào Tấn, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
Điện thoại: (02383) 580 028 / Email: website @ btxvnt . org . vn
Thiết kế: Trung tâm Công nghệ thông tin Nghệ An