Ca của đồng chí Nguyễn Đình Sài

Nguyễn Đình Sài sinh năm 1908 trong một gia đình yêu nước tại xã Hạnh Lâm (cũ) nay là xã Thanh Nho huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An.

Đầu năm 1930, phong trào cách mạng của nhân dân Hạnh Lâm dâng lên mạnh mẽ. Các cuộc biểu tình, đấu tranh chống cường hào, địa chủ diễn ra sôi nổi. Tháng 3/1930, tại nhà ông Nguyễn Đình Bòi (thân sinh Nguyễn Đình Sài), tổ chức Đông Dương Cộng sản Đảng của xã chuyển thành Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam, gồm có 6 thành viên, do đồng chí Sòng làm bí thư, đồng chí Nguyễn Đình Sài là Đảng viên của chi bộ.

Nhân ngày Quốc tế lao động 1/5/1930 và hưởng ứng cuộc đấu tranh của công nông Vinh – Bến Thủy, dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Đảng, nhân dân xã Hạnh Lâm cùng các xã lân cận đã vùng dậy đấu tranh. Quần chúng đã xông vào đốt phá đồn điền của tên địa chủ tay sai Nguyễn Tường Viện (tức Ký Viễn) tịch thu ruộng đất, trâu bò và đòi lại đường đi. Cuộc đấu tranh nay đã khiến cho bọn địa chủ tay sai nơi đây khiếp sợ.

Ngày 2/5/1930, đồng chí Nguyễn Đình Sài được bầu làm bí thư chi bộ. Trên cương vị mới, đồng chí đã tích cực hoạt động, tổ chức lại chi bộ nông hội và đẩy mạnh phong trào đấu tranh của quần chúng nhân.

Ngày 3 và 4/ 5/ 1930, Chi bộ Đảng tiếp tục lãnh đạo nhân dân Hạnh Lâm bao vây đình làng Thượng đòi bọn đế quốc và hương hào phải thực hiện một số yêu sách…

Được mật thám báo, ngày 16/5/1930, lính lê dương và lính khố xanh kéo về Hạnh Lâm truy quét những người cộng sản hòng dập tắt phong trào đấu tranh của nhân dân. Đồng chí Nguyễn Đình Sài bị bắt, giải xuống Nhà lao Vinh giam cầm và bị kết án tù chung thân.

Sau khi tra tấn bằng nhiều thủ đoạn dã man nhưng không lấy được lời khai của người chiến sỹ kiên trung, thực dân Pháp đã bắt đồng chí Nguyễn Đình Sài đi đày hết ngục Kon Tum, đến nhà tù Lao Bảo, Buôn Mê Thuột. Trong hoàn cảnh khó khăn, khắc nghiệt của nhà tù đế quốc, đồng chí Nguyễn Đình Sài vẫn nêu cao tinh thần cách mạng, cùng với các đồng chí trong tù tham gia hoạt động như lập “ Ban cảm tử” để chống lại chế độ hà khắc trong tù (tại ngục Kon Tum); thành lập Tổng bộ ( tại nhà tù Lao Bảo tháng 3/1932). Trong thời gian bị giam cầm tại nhà tù Buôn Mê Thuột từ năm 1938 đến năm 1945, đồng chí đã tích cực bắt mối liên lạc với tổ chức Đảng ở bên ngoài và tham gia dạy chữ quốc ngữ, lịch sử, chính trị… nâng cao trình độ cho anh em tù nhân để tích lũy kiến thức ra tù tiếp tục hoạt động. Cũng tại đây, đồng chí đã được đồng chí Lợi (làm ở bộ phận rèn) làm tặng chiếc ca đựng nước uống. Chiếc ca này đã theo ông trong suốt quá trình bị giam cầm tại nhà tù Buôn Mê Thuột.

Năm 1945, sau khi Nhật đảo chính Pháp, các nhà tù được mở cửa, đồng chí Nguyễn Đình Sài được thả tự do, chiếc ca này cùng theo ông trở về quê hương. Về quê, đồng chí tiếp tục hoạt động cách mạng, tham gia tổ chức cướp chính quyền tại xã Hạnh Lâm và được bầu làm Chủ tịch lâm thời xã. Năm 1946, đồng chí là Bí thư Chi bộ xã Hạnh Lâm. Đến tháng 5/1946, đồng chí làm Chủ nhiệm Việt Minh của huyện Thanh Chương và là Huyện ủy viên. Từ năm 1958 đến 1970, đồng chí ra công tác tại Trung ương sau đó về nghỉ hưu tại xã Thanh Nho…

Chiếc ca hiện được sưu tầm và trưng bày Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh. Đây là kỷ vật quý giá gắn liền với những năm tháng hoạt động khó khăn gian khổ trong nhà tù đế quốc của đồng chí Nguyễn Đình Sài, minh chứng cho tinh thần, nghị lực phi thường của những người chiến sỹ Xô Viết kiên trung.