Bát, đĩa của gia đình đồng chí Huỳnh Diệu ở huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.

Đồng chí Huỳnh Diệu sinh ra trong một gia đình khá giả ở làng Lộ Bàu, tổng Phổ Cẩm, nay là xã Phổ Minh, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi. Từ nhỏ, đồng chí được bố mẹ cho theo học trường huyện do thầy Tú Hòe - một thầy giáo yêu nước phụ trách. Vốn thông minh, học giỏi nên những tư tưởng và hoạt động yêu nước đã sớm tác động đến đồng chí. Cùng với sự giác ngộ của anh em ruột là Huỳnh Quyền (Ban chấp hành Huyện ủy Đức Phổ), Huỳnh Đại và các đồng chí khác, Huỳnh Diệu và gia đình đã tích cực tham gia vào hoạt động cách mạng.

Năm 1930-1931, đồng chí tham gia vào lực lượng Tự vệ đỏ của làng Lộ Bàu. Đồng chí được giao nhiệm vụ canh gác, bảo vệ cán bộ Đảng mỗi khi hội họp ăn nghỉ tại nhà mình và cùng với tự vệ đỏ trong làng đi bảo vệ các cuộc biểu tình của quần chúng nhân dân.

Bà Nguyễn Thị Nhơn (vợ đồng chí Huỳnh Diệu) vốn là người phụ nữ tháo vát nhanh nhẹn, sau khi được giác ngộ đã tham gia vào tổ chức Phụ nữ với nhiệm vụ nuôi dưỡng, phục vụ cán bộ Đảng như: đồng chí đồng chí Nguyễn Nghiêm (Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi), Phan Thái Ất (Phó Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi), Nguyễn Suyền (Bí thư Huyện uỷ), Trần Kha, Cao Luân, Võ Thị Cơ, Lê Long…về chỉ đạo phong trào đấu tranh trong huyện.

Ngày 28/9/1930, dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Nghiêm, Phan Thái Ất và một số đồng chí khác đã diễn ra Hội nghị thảo luận về chủ trương của Tỉnh ủy, phát động một cuộc đấu tranh với quy mô lớn kéo lên huyện đường trong tỉnh với nội dung hưởng ứng và ủng hộ Xô Viết Nghệ Tĩnh, phản đối thực dân Pháp và tay sai tàn sát dã man đồng bào Nghệ Tĩnh. Hội nghị đã quyết định lấy Đức Phổ làm huyện mở đầu cho đợt đấu tranh trong toàn tỉnh vào ngày 8/10/1930, do đồng chí Nguyễn Nghiêm và Phan Thái Ất chỉ đạo.

Sau khi kết thúc Hội nghị, đồng chí Phan Thái Ất, Trần Cang, Cao Luân…đã về gia đình đồng chí Huỳnh Diệu dùng cơm. Bát, đĩa là những vật dụng phục vụ các đồng chí cán bộ của Tỉnh và Huyện. 

Ngày 3/10/1930, tại nhà đồng chí Huỳnh Diệu diễn ra cuộc họp triển khai kế hoạch, phân công nhiệm vụ đấu tranh với sự tham gia của đồng chí Phan Thái Ất, Nguyễn Suyền, Huỳnh Quyền, Cao Luân…Trong lúc các đồng chí đang ngồi bàn công việc, bà Nguyễn Thị Nhơn đã dùng bát, đĩa dọn cơm để cải trang che mắt địch.

Được sự chỉ đạo của Tỉnh uỷ và Huyện uỷ, chi bộ Đảng Lộ Bàu đã giao nhiệm vụ cho đồng chí Huỳnh Diệu cùng anh trai Huỳnh Đại và các đồng chí như Trần Xuân Ba, Lê Long…mang truyền đơn rải trên các trục đường chính và treo cờ đảng trên núi gần huyện đường Đức Phổ, trên các gò đồi và nóc đình Lộ Bàu. Những truyền đơn và khẩu hiệu đấu tranh mang nội dung: đả đảo đế quốc Pháp và Nam triều phong kiến, giao xưởng máy cho thợ thuyền, ruộng đất cho dân cày, giảm thuế điền, miễn thuế đinh, thuế đò, thuế chợ…tự do hội họp, tự do báo chí, tự do đi lại, phản đối đế quốc Pháp khủng bố Nghệ An “đỏ”, ủng hộ Nghệ An “đỏ”…

Đêm ngày 7/10/1930, gần 3000 người của các tổng trong toàn huyện dưới sự lãnh đạo của đồng chí Cao Luân (Huyện ủy viên), đã kéo về gò Cây Thị nghe diễn thuyết vạch trần tội ác của thực dân, phong kiến; phân tích ý nghĩa của cuộc biểu tình và kêu gọi nhân dân đoàn kết đấu tranh, ủng hộ phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh. Đến 4giờ sáng ngày 8/10/1930, đoàn biểu tình với hơn 5000 người rầm rập đổ về Huyện đường. Đồng chí Lê Long và Huỳnh Diệu được phân công phất cờ Đảng dân đầu đoàn biểu tình. Trước khí thế đấu tranh sôi nổi của quần chúng nhân dân, tri huyện, lính tráng đều bỏ chạy ra khỏi huyện lỵ. Lần đầu tiên cờ đỏ búa liềm tung bay trên nóc huyện đường Đức Phổ. Cuộc biểu tình ngày 8/10/1930 giành thắng lợi, trở thành cuộc đấu tranh mở đầu của nhân dân Quảng Ngãi chống thực dân Pháp và bè lũ tay sai phong kiến ở Nam Trung Kỳ, chia lửa với cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930-1931 và có ảnh hưởng vang dội trong cả nước. 

Sau cuộc biểu tình này, thực dân Pháp đã thi hành một số chính sách khủng bố trắng, cho lính về làng lùng bắt cán bộ, đảng viên. Đồng chí Huỳnh Diệu, Cao Luân, Nguyền Suyền… bị bắt giam tại huyện đường. Tra tấn bằng nhiều thủ đoạn dã man, nhưng thực dân Pháp vẫn không làm lung lay tinh thần của những người chiến sỹ cách mạng, đồng chí Huỳnh Diệu được trả tự do và tiếp tục hoạt động cách mạng.

Những vật dụng như bát, đĩa…của gia đình đồng chí Huỳnh Diệu dùng phục vụ các đồng chí cán bộ Tỉnh, Huyện, Tổng về trực tiếp chỉ đạo phong trào đấu tranh ủnh hộ nhân dân trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930-1931 được Bảo tàng Xô Viết sưu tầm, bảo quản và trưng bày tại phòng số 9. Đây là những hiện vật mang giá trị lớn về mặt lịch sử, minh chứng cho thời kỳ đấu tranh gian khổ nhưng vẻ vang của nhân dân Quảng Ngãi để chia lửa, ủng hộ nhân dân Nghệ Tĩnh.