Ấm của đồng chí Trần Quang Diệm

Đồng chí Trần Quang Diệm xuất thân trong một gia đình nhà nho và làm nghề thuốc lâu đời ở xã Cẩm Hòa, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Từ thủa thiếu thời, đồng chí đã tỏ ra thông minh và giỏi chữ Hán. Khi trưởng thành, đồng chí đã nối nghiệp cha ông, vừa dạy học vừa bốc thuốc chữa bệnh cho nhân dân. Cả tổng Vân Cán ai cũng biết lương y Trần Quang Diệm.

Năm 1930, đồng chí Trần Quang Diệm được kết nạp vào Đảng. Đồng chí sinh hoạt trong chi bộ Thạch Khê Hạ và được giao nhiệm vụ in ấn tài liệu cho Đảng tại nhà đồng chí Nguyễn Đổng. Tài liệu in xong được đồng chí Nguyễn Huỳnh đem đi rải khắp tổng Vân Cán để tuyên truyền, giác ngộ nhân dân làm cách mạng. Ngoài việc in ấn tài liệu, đồng chí còn tham gia vào tổ chức Nông hội đỏ khi chính quyền Xô Viết ra đời …

Trong thời kỳ này, các đồng chí cán bộ lãnh đạo phong trào như: Trần Điền, Nguyễn Hữu Thái, Nguyễn Mân, Nguyễn Huỳnh, Phạm Nhâm…thường qua lại nhà đồng chí Trần Quang Diệm hội họp, bàn kế hoạch đấu tranh dưới hình thức đi cắt thuốc Bắc. Gia đình đồng chí Trần Quang Diệm đã hết lòng giúp đỡ cán bộ Đảng, phục vụ ăn ở chu đáo.

Chiếc ấm tích là một trong những hiện vật của gia đình đồng chí Trần Quang Diệm dùng đựng nước uống phục vụ cán bộ Đảng trong những lần hội họp tại nhà. Nhiều cuộc họp quan trọng của chi bộ đã diễn ra ở đây dưới hình thức “bầu rượu, túi thơ” để cải trang che mắt địch.

Nhờ những hoạt động tích cực của chi bộ đảng và sự đùm bọc, nuôi dưỡng cán bộ đảng nhiệt tình của nhân dân Cẩm Xuyên trong đó có gia đình ông Trần Quang Diệm nên phong trào cách mạng ở Cẩm Xuyên đã nổ ra mạnh mẽ và đạt được nhiều thắng lợi.

Ngày 7 và 8/9/1930, quần chúng nhân dân nơi đây dưới sự lãnh đạo của chi bộ Đảng đã vùng lên đấu tranh mạnh mẽ. Sau khi xông vào huyện đường đưa yêu sách, đốt hồ sơ giấy tờ…nhân dân Cẩm Xuyên đã kết hợp với nhân dân các huyện Thạch Hà, Can Lộc kéo về dinh Công sứ Pháp tại Thị xã Hà Tĩnh đưa yêu sách… khiến cho chính quyền thực dân – phong kiến hoang mang, lo sợ, buộc phải nhượng bộ trước sức mạnh đấu tranh của quần chúng…

Đồng chí Trần Quang Diệm cùng nhiều đồng chí khác là những Đảng viên ưu tú, những chiến sỹ cộng sản kiên cường của quê hương Cẩm Xuyên. Không chỉ tham gia vào phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh (1930-1931), đồng chí còn tiếp tục hoạt động cách mạng đến ngày giành chính quyền tháng 8/1945. Sau cách mạng tháng Tám, đồng chí lại tiếp tục làm nghề bốc thuốc Bắc truyền thống của gia đình. Đồng chí được bầu vào Hội đồng Đông y tỉnh Nghệ An năm 1983…

Ấm tích là một trong số những hiện vật tiêu biểu của gia đình đồng chí Trần Quang Diệm đã tặng lại cho Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh. Hiện vật này đang được trưng bày tại Bảo tàng để góp phần minh chứng cho thời kỳ đấu tranh gian khổ của nhân dân Nghệ Tĩnh trong những năm 1930-1931, đồng thời nói lên vai trò quan trọng của các tầng lớp nhân dân trong việc nuôi dưỡng cán bộ Đảng góp phần vào thắng lợi chung trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.